İkinci El Araç Alım-Satım Rehberi: Ayıp Sorumluluğu ve Hukuki Güvenceler

TL;DR: Türkiye'de araç mülkiyeti devri noter zorunluluğuna tabidir; haricen yapılan satışlar mülkiyeti geçirmez. Satın alınan araçta sonradan ortaya çıkan gizli ayıplardan satıcı, bunları bilmese dahi TBK md. 219 kapsamında sorumludur; Yargıtay bu ilkeyi kilometre düşürme davalarında açıkça teyit etmiştir. Kilometre sahtekârlığı hem TBK kapsamında gizli ayıp hem de TCK md. 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu oluşturur. Galerilerden yapılan satışlarda ekspertiz raporu ve 3 ay/5.000 km garantisi zorunludur; ekspertiz firması hatalı rapordan müteselsilen sorumludur. Güvenli Ödeme Sistemi ve noter anında trafik sigortası zorunlu uygulamalar arasındadır.

Avukat Yusuf KILIÇKAN

01.04.2026

Araç Alım-Satımında Resmi Prosedür

Türkiye'de araç mülkiyetinin devri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 20 uyarınca noter huzurunda gerçekleştirilmek zorundadır. Adi yazılı sözleşme ya da sözlü anlaşma araç üzerindeki mülkiyeti devre taşımaz; tescil belgesi fiilen el değiştirmiş olsa bile alıcı, noter devri yapılmadan hukuken araç sahibi sayılmaz. Bu durum pratikte ciddi riskler doğurmaktadır: trafikte işlenen tescil sahibi adına kaydolur, vergi ve cezalar eski sahibi bulur.

Satış öncesinde yapılması gereken ilk işlem haciz, rehin ve ihtiyati tedbir sorgusudur. Noterlerin entegre olduğu sistem üzerinden an itibarıyla güncel bir sorgu yapılmadan imzalanan sözleşme, alıcıyı üçüncü kişilerin haklarıyla karşı karşıya bırakabilir. Tramer kaydı sorgusu ise ayrı ve en az o kadar kritik bir adımdır; bu sorgu, aracın geçmişte hasar görüp görmediğini, onarım miktarlarını ve kilometre bilgisini kapsayan fiilî geçmişi ortaya koyar. Satıcının beyanı ile Tramer kaydı arasındaki her çelişki, ilerleyen bir davada alıcı lehine güçlü bir delil oluşturur.

Güvenli Ödeme Sistemi ve Sigorta Zorunluluğu

2024 sonu itibarıyla araç alım satımlarında bedelin tamamının Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden aktarılması, hem yetki belgeli işletmeler hem de şahıslar bakımından zorunlu hale gelmiştir. Elden veya banka havalesiyle yapılan ödemeler artık sisteme aykırı bir ödeme yöntemi oluşturmaktadır. Buna ek olarak, 5 Aralık 2024 tarihinden itibaren noter satış işlemi sırasında alıcı adına trafik sigortasının yapılmış olması şartı getirilmiştir; eski uygulamada tanınan 15 günlük süre artık geçerli değildir.

Araçta Ayıp Durumu: Türleri, İhbar Yükümlülüğü ve Seçimlik Haklar

Araç satın alındıktan sonra ortaya çıkan kusurlar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 219-223 kapsamındaki ayıba karşı tekeffül hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Satış ticari bir satıcıdan (galeri) yapılmışsa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun devreye girer ve bu durum alıcıya daha geniş bir koruma sağlar.

Ayıp iki türde karşımıza çıkar. Teslim anında sıradan bir gözlemle anlaşılabilecek ayıplar açık ayıp sayılır ve bunlar için derhal ihbar gerekir; ihbarda gecikme, alıcının bu ayıpları kabul ettiği şeklinde yorumlanabilir. Buna karşın motor bloğu çatlağı, şanzıman arızası, gizli kasa hasarı ya da kilometre müdahalesi gibi ilk bakışta fark edilemeyen, ancak kullanım veya uzman incelemesiyle ortaya çıkan kusurlar gizli ayıp kapsamına girer.

Gizli ayıp için ihbar yükümlülüğü, alıcının ayıbı öğrendiği andan itibaren işlemeye başlar. Yargıtay uygulaması, makul sürede yapılmayan ihbarın ayıbın kabulü anlamına gelebileceğini kabul etmektedir. Zamanaşımı açısından ise genel kural 2 yıldır; ancak satıcının ağır kusurlu olduğu hallerde bu süre esnetilebilir. Ticari satışlarda TKHK md. 10 gereği teslimden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıplar, aksini satıcı ispat etmedikçe satış anında mevcut sayılır.

Gizli ayıp tespit edildiğinde alıcı şu seçimlik hakları kullanabilir: sözleşmeden dönme yoluyla aracı iade edip ödenen bedeli geri alma; ayıp oranında bedel indirimi talep etme; aracı elinde tutarak ayıpsız misliyle değişimini isteme; ücretsiz onarım talep etme. Hangi hakkın kullanılacağının tercihini alıcı yapar; satıcı bu tercih karşısında alternatif bir seçeneği dayatamaz.

Gizli ayıp için Yargıtay'ın güncel içtihadından somut örnekler vermek gerekirse: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/4077, K. 2021/13399, T. 22.12.2021 sayılı kararında aracın daha önce darbe almış ve boyanmış olduğunun tespit edilmesi ile bu durumun satış sırasında gizlenmesini gizli ayıp olarak nitelendirmiştir. Yine Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2022/8566, K. 2024/814, T. 27.02.2024 sayılı kararında ön motor kaputunun değişik olması gizli ayıp kapsamında değerlendirilmiştir.

Kilometre Düşürülmesi: Hem Gizli Ayıp Hem Nitelikli Dolandırıcılık

Kilometre sahtekârlığı, Türk hukukunun hem özel hukuk hem ceza hukuku düzleminde en ağır biçimde ele aldığı araç uyuşmazlıklarından biridir.

Hukuki boyut ve satıcının bilgisizlik savunması

Kilometre düşürülmüş araç, TBK md. 219 kapsamında gizli ayıp oluşturur. Bu noktada Yargıtay'ın yerleştirdiği emsal ilke son derece açıktır: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/6482, K. 2022/8092, T. 24.10.2022 sayılı kararında satıcının kilometre düşürme işlemini kendisi yapmamış olmasının ve olaydan bihaber bulunmasının ayıba karşı tekeffül borcunu ortadan kaldırmadığını, "satıcının bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumlu olduğunu" hükme bağlamıştır.

Bu ilke pratikte son derece önemlidir: alıcı, davayı kilometreyi fiilen düşüren kişiye değil, aracı kendisine satan satıcıya açar. Satıcının rücu hakkı saklı olmakla birlikte, alıcının muhatap olduğu taraf her zaman doğrudan satıcıdır.

Kilometre farkının tespitinde başvurulacak en güvenilir yollar şunlardır: e-Devlet üzerinden araç muayene kayıtları sorgusu (her muayenede kilometre bilgisi sisteme işlenir), Tramer kaydı üzerinden hasar tarihlerindeki kilometre verileri ve yetkili servis geçmiş kayıtları. Bu üç kaynaktan elde edilen tutarsızlık, mahkemede doğrudan gizli ayıp kanıtına dönüşmektedir.

Cezai boyut

Kilometre düşürme eylemi, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu md. 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturmaktadır; bu suç için öngörülen ceza 3 ila 10 yıl hapis olup Yargıtay, kilometresi düşürülmüş aracın değerinin üzerinde satılmasının nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğunu emsal kararıyla teyit etmiştir. Galeri sahibi ya da profesyonel satıcı sıfatıyla işlenen eylemler yargı tarafından daha ağır yorumlanmaktadır. Ceza davası ile hukuki tazminat davası birbirinden bağımsız süreçler olup her ikisi aynı anda yürütülebilir.

Ekspertiz Raporu: Zorunluluk, Kapsam, Hukuki Değer ve Firmanın Sorumluluğu

Zorunluluk: kime, hangi araçlar için?

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 14 uyarınca, yetki belgeli işletmeler (galeriler) tarafından yapılan satışlarda 8 yaşın veya 160.000 km'nin altındaki araçlar için ekspertiz raporu alınması zorunludur. Ekspertiz raporu ücreti, satışın alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmemesi durumu hariç, yetki belgeli işletme tarafından ödenir ve raporun bir nüshası satış sırasında alıcıya teslim edilir. Şahıstan şahısa satışlarda ise ekspertiz yasal bir zorunluluk değil, alıcının kendi girişimiyle aldırtacağı bir ispat aracıdır.

Geçerlilik süresi meselesi

Yönetmelik raporun "satıştan hemen önce" alınmasını öngörür; sabit bir geçerlilik süresi ya da kilometre sınırı belirlenmemiştir. Raporun pratikte ne zaman güncelliğini yitirdiği sektörde tartışmalıdır; uzun süre park halinde kalan araçlarda birkaç haftalık bir raporun gerçeği yansıtmayabileceği kabul görmektedir. Ancak hukuki dayanak "hemen önce" şartına dayanmaktadır.

Ekspertiz firmasının sorumluluğu

Yönetmeliğin en güçlü tüketici koruma mekanizmalarından biri bu başlıktadır: ekspertiz raporunu düzenleyen firma, rapordaki bilgilerin aracın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Bu hüküm, raporda tespit edilmesi gerekirken gözden kaçan ya da kasıtlı olarak gizlenen kusurlar nedeniyle alıcının uğradığı zarardan ekspertiz merkezinin satıcıyla birlikte müteselsil sorumluluk taşıdığını ortaya koymaktadır. Ekspertiz raporunun güvence değeri bu sorumluluğun varlığıyla anlam kazanır.

Galeri Satışlarında Garanti: Kapsam, Sınırlar ve İstisnaları

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 15 uyarınca, model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 km'nin altında olan araçlarda motor, şanzıman, tork konvertörü, diferansiyel ve elektrik sistemi, satış tarihinden itibaren 3 ay veya 5.000 km için işletmenin garantisi altındadır. Bu süre içinde meydana gelen arızalar masraflar işletmeye ait olmak üzere azami 30 iş günü içinde giderilir; arıza 10 günde giderilemiyorsa işletme ikame araç vermekle yükümlüdür. Arızanın giderilmesinde geçen süre garanti süresine eklenir.

Garanti kapsamı dışında kalan başlıca durumlar şunlardır: 8 yaşın veya 160.000 km'nin üzerindeki araçlar; satış sırasında alıcı tarafından bilindiği belgelendirilen arıza ve hasarlar; ekspertiz raporunda zaten belirtilmiş olan kusurlar; olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma parçaları (fren balatası, debriyaj, filtreler, egzoz vb.). Üretici garantisi hâlâ devam eden araçlarda işletme ayrıca garanti vermek zorunda değildir.

Arabuluculuk Şartı ve Başvuru Yolları

6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarında, yani alıcı tüketici ve satıcı ticari işletme ise, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Bu şart yerine getirilmeden açılan davalar usul eksikliği nedeniyle reddedilir. Uyuşmazlığın değerine göre Tüketici Hakem Heyetleri veya Tüketici Mahkemesi görevli mahkeme olarak belirlenir.

Şahıstan şahısa satışlarda ise uyuşmazlık Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür; bu davalar TKHK değil TBK hükümleri çerçevesinde yürütülür. Ceza boyutu için Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunmak ayrı ve bağımsız bir süreçtir; her iki süreç eş zamanlı yürütülebilir.

Sonuç

İkinci el araç satın alırken, Türk hukukunda bulunan güvencenin işletilmesi alıcının bilinçli ve belgeli hareket etmesine bağlıdır. Tramer sorgusu ve muayene kayıtları kontrol edilmeden, Güvenli Ödeme Sistemi kullanılmadan ve noter işlemi tamamlanmadan yapılan satışlar fiilî riskleri alıcıya yükler. Satış sonrasında çıkan gizli ayıplarda ise ihbar yükümlülüğüne zamanında uymak ve delilleri eksiksiz toplamak, sonucu belirleyen en kritik adımlardır.

Avukat Yusuf KILIÇKAN

01.04.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Araç alımında noter şartı neden bu kadar önemli? 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 20 uyarınca noter devri olmadan mülkiyet alıcıya geçmez. Adi sözleşmeyle fiilen teslim alınan araçta işlenen trafik cezaları ve vergi yükümlülükleri eski sahibi bulmaya devam eder.

Satın aldığım araçta gizli ayıp çıktı; satıcının haberi yoktu, yine de dava açabilir miyim? Evet. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2022/6482, K. 2022/8092 sayılı kararında satıcının ayıpların varlığını bilmese bile TBK md. 219 uyarınca sorumlu olduğunu açıkça hükme bağlamıştır. Ayıptan sorumluluk kusura dayanmaz.

Gizli ayıp ihbarı için kaç günüm var? İhbar süresinin başlangıcı, ayıbın öğrenildiği andır. Makul sürede yapılmayan ihbar ayıbın kabulü olarak yorumlanabilir. Dava açma zamanaşımı genel olarak 2 yıldır; satıcının ağır kusurlu olduğu hallerde bu süre esneyebilir.

Galeriden araç aldım; kilometre düşürülmüş. Ne yapabilirim? Hem hukuki hem cezai yol açıktır. TBK kapsamında sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi davası açabilirsiniz; TCK md. 158 kapsamında Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Her iki süreç birbirini engellemez.

Ekspertiz raporunda çıkmayan bir sorun sonradan ortaya çıktı. Ekspertiz firması sorumlu mu? Evet. Yönetmelik md. 14 gereği ekspertiz firması, raporundaki bilgilerin aracın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Firmayı da satıcıyla birlikte muhatabınız olarak davaya dahil edebilirsiniz.

Ekspertiz raporunun "3 gün geçerlilik süresi" var mı? Hayır. Bu yaygın bir yanlış bilgidir. Yönetmelik raporun "satıştan hemen önce" alınmasını şart koşar; sabit bir gün veya kilometre sınırı mevzuatta yer almamaktadır.

Galeri garantisi hangi parçaları kapsar? Motor, şanzıman, tork konvertörü, diferansiyel ve elektrik sistemi, satış tarihinden itibaren 3 ay veya 5.000 km için garantilidir. Bu kapsam 8 yaş ve 160.000 km altındaki araçlar için geçerlidir; bu sınırları aşan araçlar garanti kapsamı dışındadır.

Şahıstan araç aldım; onun da garantisi var mı? Hayır. Garanti yükümlülüğü yalnızca yetki belgesine sahip işletmeler için geçerlidir. Şahıstan şahısa satışlarda alıcı TBK'nın ayıp hükümlerine dayanabilir ancak tüketici garantisi hakkı yoktur.

Güvenli Ödeme Sistemi zorunlu mu? Evet. 2024 sonu itibarıyla hem yetki belgeli işletmeler hem de şahıslar için araç satış bedelinin tamamının Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden aktarılması zorunludur.

Trafik sigortası ne zaman yaptırılmalı? 5 Aralık 2024 tarihinden itibaren noter satış işlemi sırasında alıcı adına trafik sigortasının yapılmış olması zorunludur. Eski uygulamadaki 15 günlük süre hakkı kaldırılmıştır.

Galeriyle anlaşmazlık yaşarsam önce nereye başvuracağım? 6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Bu adım atlanarak açılan davalar usul eksikliği gerekçesiyle reddedilir. Uyuşmazlık değerine göre Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi yetkili merciidir.

Yazar Hakkında: Avukat Yusuf KILIÇKAN, otomotiv hukuku, tüketici uyuşmazlıkları ve bilişim suçları alanlarında uzmanlaşmış bir hukukçudur. Araç alım satım süreçlerindeki teknik usulsüzlükler, gizli ayıp davaları ve kilometre sahtekârlığı konularında müvekkil temsili ve danışmanlık yapmaktadır. Ayrıntılı bilgi ve iletişim için: yusufkilickan.av.tr

Yasal Uyarı: Bu rehber, 01 Nisan 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan TBK, TCK ve Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olaydaki kusur durumu, ihbar süreleri ve ispat koşulları somut vakıanın özelliklerine göre farklılaşır. Hak kaybına uğramamak adına süreçlerin bir hukukçu denetiminde yürütülmesi önerilir.