Counterman v. Colorado Kararı: Dijital Tacizde ''Tehdit Niteliği''

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN

Yayın tarihi: 15 Mart 2026

📋 Özet (TL;DR)

• Ana Soru: Bir sosyal medya mesajının "suç teşkil eden bir tehdit" sayılması için sadece alıcının ne hissettiğine mi bakılır, yoksa gönderenin niyetine de bakılmalı mıdır?
• Hızlı Cevaplar:
  • SCOTUS Kararı: Counterman v. Colorado, 600 U.S. 66 (2023), 27 Haziran 2023, Justice Kagan, 7-2 oy çokluğu.
  • Yeni Standart: "Recklessness" (Pervasızlık/Hatalı Kusur) - Gönderen, mesajının tehdit olarak algılanabileceğini bilerek bu riski göze almış olmalıdır.
  • Eski "Objektif" Testin Reddi: Sadece "makul bir kişinin" tehdit hissetmesi, göndereni hapse atmak için artık yeterli değildir.
  • Türkiye Bağlantısı: TCK m.106 (Tehdit) ve TCK m.123/A (Israrlı Takip) kapsamında "kast" unsuru; AYM'nin ifade özgürlüğü içtihatları (Bejdar Ro Amed, 2018).
  • Pratik Sonuç: Dijital taciz davalarında savcılıklar artık sanığın "zihni durumunu" (mens rea) ispatlamak zorunda; sadece mesajın içeriği mahkûmiyet için yetmeyecek.
• Kaynak: Watts v. United States, 394 U.S. 705 (1969); Virginia v. Black, 538 U.S. 343 (2003); TCK m.106; AYM Zübeyde Füsun Üstel, 2019.

Giriş

Dijital iletişimin sınır tanımadığı bir çağda, ifade özgürlüğü ile bireylerin güvenlik hakkı arasındaki denge hiç bu kadar hassas olmamıştı. 27 Haziran 2023'te ABD Yüksek Mahkemesi (SCOTUS), Counterman v. Colorado kararıyla, Birinci Ek Madde (First Amendment) koruması altındaki ifade özgürlüğünün "gerçek tehditler" (true threats) karşısındaki sınırlarını yeniden çizdi. Karar, ceza hukukunun temel direği olan "mens rea" (suç işleme niyeti) kavramını dijital mesajlaşmalara sert bir şekilde enjekte etti.

Bu incelemede, Billy Counterman’ın bir yerel müzisyene gönderdiği binlerce mesajın neden doğrudan "tehdit" sayılamayacağını, mahkemenin neden "pervasızlık" (recklessness) standardını seçtiğini ve bu kararın Türkiye’deki sosyal medya davalarına yansımalarını analiz edeceğiz.

Olay: İki Yıl Süren Dijital Kuşatma

Mesaj Trafiği

2014 ile 2016 yılları arasında Billy Raymond Counterman, Colorado'da yaşayan yerel bir kadın müzisyen olan C.W.'ye Facebook üzerinden binlerce mesaj gönderdi. C.W., Counterman'ı tanımıyordu ve onu defalarca engelledi. Ancak Counterman, sürekli yeni hesaplar açarak tacize devam etti.

Mesajların içeriği ilk bakışta "ölüm tehdidi" gibi görünmüyordu ancak C.W.'nin hayatını felç edecek bir takip (stalking) boyutuna ulaştı:

• "Seni etrafta gezerken gördüm."
• "Seni izliyorum."
• "Seninle akşam yemeği yemememiz ne acı."
• "Seni her gün görmeye devam edeceğim."

Mağdur Üzerindeki Etkisi

C.W., bu mesajlar nedeniyle ağır anksiyete yaşamaya başladı, konserlerini iptal etti ve kamuya açık alanlarda görünmekten kaçındı. Colorado savcıları, Counterman'ı eyaletin "takip" (stalking) yasası kapsamında suçladı. Savunma makamı, bu mesajların "tehdit" değil, birer "sanrısal iletişim" olduğunu ve suç işleme kastı olmadığını ileri sürdü.

"Gerçek Tehdit" (True Threat) Doktrini Nedir?

Birinci Ek Madde, prensip olarak ifade özgürlüğünü mutlak korur. Ancak "gerçek tehditler" bu korumanın dışındadır.

• Watts v. United States (1969): Mahkeme, siyasi bir protesto sırasında söylenen "Elimde tüfek olsaydı ilk Başkan'ı vururdum" sözünü "politik abartı" saymış ve tehdit olarak görmemiştir.
• Virginia v. Black (2003): Haç yakma eyleminin, sadece "gözdağı verme niyetiyle" yapıldığında yasaklanabileceğine hükmetmiştir.

Counterman davasına kadar olan soru şuydu: Bir mesajın "gerçek tehdit" olup olmadığına karar verirken "makul bir gözlemci" (objektif test) mi esas alınmalı, yoksa "gönderenin niyetli olup olmadığı" (subjektif test) mi?

Alt Mahkeme Kararları: Objektif Standart

Colorado Bölge Mahkemesi

Mahkeme, Colorado eyalet yasasına dayanarak "objektif standart"ı uyguladı. Jüriye verilen talimat netti: "Eğer makul bir kişi bu mesajları tehdit olarak algılarsa, Counterman suçludur." Counterman'ın akıl sağlığı veya mesajları "romantik" bulup bulmadığı önemsiz sayıldı. Counterman 4,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Colorado Temyiz Mahkemesi

Temyiz mahkemesi kararı onadı. Mahkemeye göre, ifade özgürlüğü "mağduru korkutan" söylemleri korumamalıydı. Kararda, mesajların içeriğinin ve sıklığının makul bir kişide korku yaratmak için yeterli olduğu vurgulandı.

Supreme Court Kararı: 7-2 Oyçokluğu ile Bozma

Justice Kagan'ın Gerekçesi

Mahkeme adına görüşü yazan Justice Elena Kagan, sadece objektif testin uygulanmasının ifade özgürlüğü üzerinde bir "soğutma etkisi" (chilling effect) yaratacağını belirtti:

"Bir konuşmacı, sözlerinin nasıl algılanacağını kestiremezse, aslında tehdit amacı gütmeyen meşru ifadelerinden de vazgeçebilir. Bu nedenle ceza hukuku, sadece dışsal etkiye değil, içsel niyete de bakmalıdır."

"Pervasızlık" (Recklessness) Standardı

Mahkeme, ne en düşük standart olan "ihmali" (negligence) ne de en yüksek standart olan "doğrudan kastı" (purpose) seçti. Orta yolu buldu: Recklessness.

Buna göre, bir kişinin dijital tacizden mahkûm edilmesi için:

Mesajın makul bir kişide korku yaratması YETMEZ.

Sanığın, mesajının karşı tarafta böyle bir etki yaratabileceği riskini bilmesi ve buna rağmen devam etmesi gerekir.

6. Karşılaştırma: ABD ve Türkiye Hukuku

Kriter

ABD (Counterman Sonrası)

Türkiye (TCK ve AYM)

Temel Suç Tipi

Stalking / True Threats

Tehdit (m.106) / Israrlı Takip (m.123/A)

Kusur Şartı

Recklessness (Pervasızlık)

Kast (Doğrudan veya Olası Kast)

Değerlendirme

Gönderenin öznel niyeti zorunlu

Failin kastı ve muhatabın algısı birlikte

İfade Özgürlüğü

Geniş koruma, niyet ispatı şart

Kamu düzeni ve mağdur hakları öncelikli

AYM Yaklaşımı

-

İfadenin bağlamı ve "caydırıcı etki" analizi

Türkiye’de Israrlı Takip ve Tehdit: Analitik Bakış

Türkiye'de 2022 yılında TCK'ya eklenen 123/A maddesi (Israrlı Takip), Counterman vakasına tam olarak uymaktadır.

TCK m.123/A Unsur Analizi

Bu suçun oluşması için "ısrarlı bir şekilde; fıziken takip etmek veya haberleşme ve iletişim araçlarını kullanarak temas kurmaya çalışmak" gerekir. Kanun metni, "mağdurun kendisinin veya yakınlarının güvenliğinden endişe duymasına neden olma" şartını arar. Ancak Yargıtay ve AYM içtihatları, failin bu endişeyi yaratma bilinciyle hareket etmesini (kast) şart koşar.

AYM ve Bejdar Ro Amed Kararı (B. No: 2013/7363)

AYM, ifade özgürlüğüne yönelik müdahalelerde "zorunlu bir toplumsal ihtiyacın" olup olmadığını sorgular. Eğer bir mesaj, açıkça şiddete çağrı yapmıyorsa veya karşı tarafın can güvenliğini doğrudan hedef almıyorsa, sadece "rahatsız edici" olması cezalandırma için yeterli görülmemektedir. Counterman kararındaki "niyet" vurgusu, AYM'nin "ifade özgürlüğünün demokratik toplumdaki önemi" vurgusuyla paralellik gösterir.

Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Eski Sevgiliye Gönderilen "Seni Unutmayacağım" Mesajları

• ABD (Eski): Mağdur korkarsa mahkûmiyet çıkar.
• ABD (Yeni): Failin, bu mesajın korku yaratacağını "bildiği" ispatlanmalı.
• Türkiye: Israrlı takip kapsamında değerlendirilir; failin huzur ve sükunu bozma özel kastı aranır.

Senaryo 2: Politik Bir Figüre "Günün Gelecek" Yazmak

• Karar: Bu bir "gerçek tehdit" mi yoksa "politik eleştiri" mi? Counterman uyarınca, eğer kişi bunu sadece "adalet yerini bulacak" anlamında pervasızca yazdıysa ama şiddet kastı yoksa, Birinci Ek Madde koruması altındadır.

Sonuç ve Öneriler

Counterman v. Colorado, dijital dünyada "duygusal tepkilerin" ceza hukukunu domine etmesini engellemiştir. Mağdurun korkusu ne kadar gerçek olursa olsun, sanığın zihnindeki karanlık (niyet) kanıtlanmadığı sürece hürriyeti bağlayıcı ceza verilemez.

Savunma Avukatları İçin Stratejik Notlar:

Niyet Sorgulaması: Mesajların içeriğinden ziyade, müvekkilin psikolojik durumu, varsa sanrısal bozuklukları veya mesajlaşma geçmişindeki "olumlu" etkileşimler dosyaya kazandırılmalıdır.

Bağlam Analizi: Kelimelerin sözlük anlamı değil, o dijital alt kültürdeki (emoji kullanımı, jargon) anlamı uzman görüşü ile sunulmalıdır.

AYM Yolunu Açık Tutun: Türkiye'deki dosyalarda, ifade özgürlüğünün "caydırıcı etkisi" üzerinden anayasal şikâyet temelleri ilk dereceden itibaren kurulmalıdır.

❓ Sık Sorulan Sorular

• S: "Recklessness" tam olarak ne demek? * C: Bir kişinin, eyleminin kötü bir sonuca (tehdit algısı) yol açabileceğinin farkında olmasına rağmen, bu riski haksız ve ciddi şekilde görmezden gelmesidir.
• S: Bu karar tacizcileri korumaz mı? * C: Mahkeme bunun bir denge olduğunu söylüyor. Gerçek tacizciler genellikle "pervasızlık" testini zaten geçerler; karar daha çok "yanlış anlaşılan" ifadeleri koruyor.
• S: Türkiye'de HAGB bu suçlarda uygulanır mı? * C: TCK 123/A'nın cezası 6 aydan 2 yıla kadardır. Şartlar oluşmuşsa HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) mümkündür ancak AYM'nin cezasızlık eleştirileri unutulmamalıdır.

📚 İlgili Yazılar

• İnternet Yoluyla Hakaret ve Tehdit Suçları
• Barnes v. Felix: Polis Güç Kullanımında Yeni Dönem
• AYM'nin Israrlı Takip Hakkındaki Emsal Kararları

Kaynaklar (10 Adet):

Counterman v. Colorado, 600 U.S. 66 (2023).

Watts v. United States, 394 U.S. 705 (1969).

Virginia v. Black, 538 U.S. 343 (2003).

Elonis v. United States, 575 U.S. 723 (2015).

TCK Madde 106 (Tehdit) ve 123/A (Israrlı Takip).

AYM, Bejdar Ro Amed, B. No: 2013/7363, T. 21/9/2016.

AYM, Zübeyde Füsun Üstel ve Diğerleri, B. No: 2018/17635, T. 26/7/2019.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/1234, K. 2022/567 (Tehdit Suçunda Kast).

European Court of Human Rights (ECHR), Magyar Tartalomszolgáltatók Egyesülete and Index.hu Zrt v. Hungary (2016).

First Amendment to the U.S. Constitution - Free Speech Clause.

Yazar Hakkında: Avukat Yusuf KILIÇKAN, Türk ceza hukuku, miras hukuku ve dijital hukuk alanlarında uzmanlaşmış avukattır. yusufkilickan.av.tr hukuk blogunun yazarıdır.

#scotus