Türkiye'de Subay ve Astsubay Adayları İçin Sağlık Şartları: MSÜ, SUEM, JAMYO ve JSGF Kapsamlı Rehber

TL;DR: Türkiye'de subay ve astsubay adaylarının sağlık yeterliliği tek bir yönetmelikle düzenlenir: 86/11092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği. MSÜ Harp Okulları, SUEM, ASEM, JAMYO ve JSGF dahil tüm askeri öğrenci adayları için temel kural tam sağlam olmak ve renk körlüğü bulunmamasıdır. Görmede sınır her göz için ayrı ayrı 1.00 diyoptri miyopi, hipermetropi ve astigmatizmadır ve düzeltme ile tam görme şarttır. Danıştay 2. Dairesi'nin 30 Eylül 2025 tarihli E.2023/3381 K.2025/4032 sayılı kararı sonrası PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK gibi keratorefraktif cerrahiler engel olmaktan çıkmıştır. Psikiyatride geçmiş nevrotik bozukluklar ve DEHB için reaktif seyir, 3 aydan kısa tedavi, yatış ve riskli davranış yokluğu ve güncel muayenede bulgu olmaması halinde sağlıklı kararı verilebilir, dış kaynak adaylarda buna ek olarak son 3 yılda tanı ve tedavi kaydı bulunmaması aranır. Düztabanlıkta muharip okullar için 20 derece altı elenme sebebidir, 10-19 derece yalnızca sözleşmeli erbaş/er ve muharip olmayan programlarda kabul edilir. Yüz, boyun, ön kol ve ellerde görünür dövme subay ve astsubay adaylığında kesin engeldir.

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN | Tarih: 19 Ağustos 2026

Hukuki Çerçeve

Tüm askeri aday sağlık muayeneleri aynı yönetmeliğe tabidir. Yönetmelik Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu personeli, öğrencileri ve adaylarını kapsar. Bu nedenle sivil kaynak, muvazzaf kaynak ve askeri öğrenci ayrımı aynı hastalıklar listesi üzerinden yapılır.

Kapsanan programlar:

• MSÜ: Kara Harp Okulu, Deniz Harp Okulu, Hava Harp Okulu - subay
• KAMYO, DAMYO, HAMYO, BAMYO: Kara, Deniz, Hava ve Bando Astsubay Meslek Yüksekokulları - astsubay
• JSGA: Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi - subay ve astsubay
• SUEM: Subay Eğitim Merkezi - dış kaynaktan subay
• ASEM: Astsubay Eğitim Merkezi - dış kaynaktan astsubay
• JAMYO: JSGA Meslek Yüksekokulu - astsubay
• JSGF: Güvenlik Bilimleri Fakültesi - lisans mezunu subay

Temel ilke tam sağlam olmaktır. Tam sağlam ifadesi, adayın hastalıklar listesinin A, B ve D dilimlerine giren bir hastalığının bulunmaması ve diskromatopsi taşımaması anlamına gelir. Bu iki şart birlikte sağlanmadığında sağlık kurulunca Askeri Öğrenci Olur kararı verilemez.

Görme Şartları ve Bir Diyoptri Kuralı

En sık elenme nedeni görme kusurlarıdır. Yönetmelik Madde 36 uyarınca harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları ile ASEM için sınır nettir.

Subay ve Astsubay Adaylarında Sınır

• Miyopi: Her bir gözde ayrı ayrı 1.00 diyoptri dahil olmak üzere 1.00'e kadar
• Hipermetropi: Her bir gözde ayrı ayrı 1.00 diyoptri dahil olmak üzere 1.00'e kadar
• Astigmatizma: Her bir gözde ayrı ayrı 1.00 diyoptriyi geçmeyen astigmatizma
• Düzeltilmiş görme: Gözlük veya lens ile her bir gözde ayrı ayrı tam görme, yani 20/20 görme keskinliği şarttır

Uygulamada reçete örnekleri şu şekilde yorumlanır:

• -1.00 (-1.00x90): Sınırda ve kabul edilebilir, her bileşen 1.00 dahilinde
• -0.75 (-0.50x180): Kabul edilebilir, tüm değerler 1.00 altında
• -1.25x90: Kabul edilemez, miyopi 1.00'i aşıyor
• +1.00 (-1.25x180): Kabul edilemez, astigmatizma 1.00'i aşıyor

Mikst astigmatizmada mutlak değer dikkate alınır. Sferik eşdeğer veya herhangi bir bileşen 1.00'i aştığında aday elenir.

Sivil Üniversite ve Bando Programlarında Esneklik

TSK, Jandarma veya Sahil Güvenlik adına sivil üniversitelerde okutulan öğrenciler ve BAMYO gibi muharip niteliği bulunmayan programlarda sınır genişler:

• Her bir gözde 3.00 diyoptri dahil olmak üzere 3.00'e kadar miyopi ve hipermetropi
• Eksen farkı 90 dereceyi aşmayan ve 3.00 diyoptriyi geçmeyen astigmatizma

Bu esneklik yalnızca sivil üniversite statüsündeki askeri öğrenciler içindir, MSÜ ve JSGA için uygulanmaz.

Renk Körlüğü

Diskromatopsi muayenesi Ishihara psödo izokromatik levhalar ile yapılır. Muharip sınıflarda renk körlüğü kesin engeldir. Kapsamda yer alan branşlar: Piyade, Tank, Topçu, Hava Savunma, Pilot, Özel Kuvvetler, Komando, İstihbarat, Mühimmat ve benzeri sınıflar.

2024 değişikliği ile İnsansız Hava Aracı operatörü ve mühimmat branşları da renk körlüğünün kabul edilmediği branşlar listesine eklenmiştir. Uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/er alımlarında da diskromatopsi tespiti halinde aday elenir. Uçucu adaylarda renk körlüğü yanında daha katı görme ve muayene şartları aranır.

Lazer Ameliyatı Devrimi

Önceki uygulamada PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK yöntemleri ile yapılan keratorefraktif cerrahi MSÜ, ASEM ve astsubay meslek okullarına girişte otomatik engel olarak kabul edilirdi.

Danıştay 2. Dairesi 30 Eylül 2025 tarihli ve E.2023/3381 K.2025/4032 sayılı kararı ile bu uygulamanın hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Karar sonrası MSÜ, ASEM ve JSGA adayları için emsal oluşturacak şekilde lazer öyküsü tek başına elenme nedeni olmaktan çıktı.

Güncel uygulamada aranan şartlar:

• Ameliyatın tamamen iyileşmiş olması ve komplikasyon bulunmaması
• Ameliyat sonrası refraksiyonun her göz için 1.00 diyoptri sınırını aşmaması
• Muayenede kornea topografisi ve diğer göz bulgularının sağlam kabul edilmesi

Ameliyat sonrası 1.00 diyoptriye kadar refraksiyon kabul edilir ve aynı 1.00 kuralı lazerli adaylar için de geçerliliğini korur.

Psikiyatrik Değerlendirme ve Geçmiş Tanılar

10 Ekim 2024 tarihli değişiklikler psikiyatri alanında önemli netleştirmeler getirmiştir. Yönetmelik Madde 16 ve Madde 18 bu alanın temelini oluşturur.

Geçirilmiş Nevrotik Bozukluklar

Madde 16/A-1 kapsamında anksiyete bozuklukları, depresif bozukluklar, obsesif spektrum, travma ve strese bağlı bozukluklar, somatoform, dissosiyatif ve yeme bozuklukları ile alt tipleri değerlendirilir.

Tüm adaylar için aranan koşullar:

• Geçmiş tanının içeriği, seyri ve prognostik faktörlerinin incelenmesi
• Tanının reaktif nitelikte ve tekrarlamayan seyir göstermesi
• Tedavi süresinin 3 aydan kısa sürmüş olması
• Hastane yatışı, psikotik belirti, intihar girişimi, madde kullanımı, dürtüsellik ve kendine zarar verme öyküsü bulunmaması
• Güncel muayene ve psikometrik testlerde psikopatolojik bulgu saptanmaması

Bu koşullar birlikte sağlandığında psikiyatri uzmanı adayı sağlıklı olarak sertifikalandırabilir.

Dış kaynak adaylar için ek koşul:

• Son 3 yıl içinde psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmaması

Geçirilmiş Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite

Madde 18/A-4 kapsamında geçmiş DEHB öyküsü benzer çerçevede ele alınır:

• Tedavinin 3 aydan kısa sürmesi ve tekrar etmemesi
• Eşlik eden başka psikiyatrik tanı bulunmaması
• Yatış, psikotik belirti, dürtüsellik, madde kullanımı, intihar girişimi ve kendine zarar verme öyküsü bulunmaması
• Güncel muayenede psikopatoloji saptanmaması

Bu durumda sağlıklı kararı verilebilir. Dış kaynak adaylarda yine son 3 yılda tanı ve tedavi kaydı olmaması aranır.

Aktif Psikiyatrik Hastalık

Aktif şizofreni, bipolar bozukluk, ağır depresyon, kişilik bozuklukları, yeme bozuklukları ve psikotik tablolar ile madde bağımlılığı öyküsü Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararına yol açar. Bu tablolar hastalıklar listesinin ilgili dilimlerinde kesin engel olarak yer alır.

Düztabanlık Değerlendirmesi

Ortopedi alanında Madde 66/A-1 kapsamında kalkaneal yükseklik açısı ölçülür.

• Muharip okullar MSÜ, ASEM, JAMYO, JSGF ve Jandarma programları: 20 derece ve üzeri düztabanlık derecesi aranır, 20 derecenin altı elenme sebebidir
• 10 derecenin altı değerler er statüsünde bile askerliğe elverişli kabul edilmez
• Muharip olmayan programlar sivil üniversiteler ve BAMYO: 10 ila 19 derece aralığı, 10 hariç 19 dahil, askeri öğrenci statüsü için kabul edilebilir
• Sözleşmeli erbaş ve er adayları: Ekim 2024 değişikliği ile 10-19 derece arası sağlam kabul edilir hale gelmiştir, uzman erbaş adaylarında ise 20 derece altı halen engel teşkil eder

Ölçüm subjektif unsurlara açık olduğundan farklı hastanelerde farklı sonuçlar çıkabilir. Bu nedenle hakem hastane ve bağımsız ölçüm, itiraz sürecinde önem taşır. Skolyoz, kifoz ve omurga bozuklukları da derece sınırlarına göre ayrı değerlendirilir.

Dövme Politikası

Hastalıklar Listesi Madde 29 kapsamında değerlendirilir.

Subay ve astsubay adayları MSÜ, ASEM, JAMYO, JSGF ve SUEM için: Yüz, baş bölgesi, tüm boyun, el parmak uçlarından itibaren dirsekler dahil kollarda kısa kollu gömlek ile görünecek alanlar ve dizden itibaren etek ile görünecek alanlarda herhangi bir görünür dövme otomatik elenme sebebidir. 29/A-1 maddesi üzerinden değerlendirme yapılır.

Sözleşmeli erbaş/er ve uzman erbaş adayları için Ekim 2024 değişikliği ile görünmeyen bölgelerdeki dövmeler sağlam kabul edilir hale gelmiştir. Görünür bölge dövmeleri için ise yasak devam etmektedir. Jandarma Kıyafet Yönetmeliği değişikliği de bu yaklaşımı teyit ederek kısa kollu gömlek veya etek giyildiğinde görünür dövmeyi yasak kapsamına almıştır.

Zorunlu Tetkik Listesi

Madde 36 uyarınca her askeri öğrenci adayına aşağıdaki tetkikler yapılır:

• Akciğer grafisi ve direkt üriner sistem grafisi
• HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV taraması
• Tam kan sayımı ve sedimentasyon
• Tam idrar tahlili
• Kan biyokimyası: üre, kreatinin, AST, ALT, ALP, LDH, GGT, bilirubin, TSH, kolesterol ve trigliserid
• Açlık kan şekeri
• Batın ultrasonografisi: karaciğer, safra kesesi, böbrekler ve dalak
• Tiroid ultrasonografisi: Hava Harp Okulu adaylarında zorunlu
• EKG ve transtorasik ekokardiyografi
• Endikasyon halinde ayak grafisi ile pes planus ölçümü
• İlgili uzmanın talep ettiği diğer laboratuvar ve radyolojik tetkikler

Bu tetkikler dışında diş muayenesi, kulak burun boğaz, göz, ortopedi, nöroloji, psikiyatri ve dahiliye muayeneleri de sağlık kurulu sürecinin parçasıdır.

Sağlık Kurulu Karar Sistemi ve Sınıflandırma Çizelgesi

Yönetmelik Sınıflandırma Çizelgesi dört sütun üzerinden çalışır:

• Subay ve Astsubay Adayları sütunu: dış kaynaktan subay ve astsubay alımı
• İkinci Subay ve Astsubay Adayları sütunu: belirli durumlar için alternatif değerlendirme
• Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş/Er Adayları sütunu
• Askeri Öğrenci Adayları sütunu

Semboller:

• (+) işareti: İlgili rol için sağlıklı veya uyumlu
• (-) işareti: İlgili rol için elenme
• A, B, D dilimleri: Hastalıklar Listesindeki hastalık şiddet kategorileri

Karar formülü:

• Adayın durumu ilgili sütunda (+) karşılığına denk geliyorsa Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur veya Askeri Öğrenci Olur kararı verilir
• Durum A diliminde (-) karşılığına denk geliyorsa veya B veya D dilimlerinde yer alıyorsa Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararı verilir

Komando, paraşüt, özel harekat ve muharip dalgıç gibi branşlarda yalnızca A diliminde kalan ve tam sağlam kabul edilen adaylar seçilir.

Komando, Paraşüt ve Özel Kuvvetler İçin Ek Şartlar

Bu sınıflara aday olanlarda daha katı standartlar uygulanır:

• Tam sağlam olmak veya yalnızca A diliminde kalan bulgulara sahip olmak
• Göz kusurunun her gözde 1.00 diyoptriyi aşmaması
• Renk körlüğü bulunmaması
• Psikiyatrik öykü bulunmaması
• Hastalıklar Listesi Madde 47/A kapsamındaki solunum yolu hastalıklarına ilişkin bulgu bulunmaması

Kurumlara Göre Farklılıklar

• MSÜ Harp Okulları: En katı standartlar, 1.00 diyoptri göz sınırı, 20 derece ve üzeri düztabanlık, pilotaj için ek uçuculuk muayenesi
• SUEM: Subay eğitim merkezi, sağlık değerlendirmesi JSGA tesislerinde yapılır, göz ve tam sağlam şartı MSÜ ile aynıdır
• ASEM: Astsubay eğitim merkezi, 1.00 diyoptri sınırı ve psikiyatri şartları MSÜ ile aynıdır
• JAMYO: JSGA Meslek Yüksekokulu, TSK astsubay okulları ile aynı sağlık şartlarına tabidir
• JSGF: Güvenlik Bilimleri Fakültesi, lisans mezunu subay hattı, SUEM ile aynı sağlık standardı
• BAMYO: Bando Astsubay MYO, muharip olmayan statü, düztabanlıkta 10-19 derece kabul edilebilir, sivil üniversite hattında 3.00 diyoptriye kadar esneklik

2024-2025 Değişikliklerinin Özeti

• Lazer cerrahisi: Danıştay kararı sonrası MSÜ, ASEM ve astsubay meslek okullarında engel olmaktan çıktı
• Geçirilmiş nevrotik bozukluklar: Reaktif, 3 aydan kısa tedavi, yatış ve riskli davranış yoksa ve güncel muayene temizse sağlıklı kabul edilebilir
• Dış kaynak 3 yıl kuralı: Son 3 yılda psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmaması şartı getirildi
• Geçirilmiş DEHB: Nevrotik bozukluklar ile aynı çerçeveye alındı
• Görünmeyen bölge dövmeleri: Sözleşmeli erbaş ve er ile uzman erbaş adaylarında sağlam kabul edilir hale geldi
• Düztabanlık 10-19 derece: Sözleşmeli erbaş ve er adaylarında ve muharip olmayan sivil üniversite öğrencilerinde sağlam kabul edilir hale geldi
• İHA ve SİHA operatörleri: Renk körlüğü açısından kapalı branşlar arasına eklendi
• Basit prostat kistleri ve sakralizasyon veya lumbalizasyon gibi bazı ortopedik varyasyonlar: Muharip olmayan sivil üniversite öğrencileri için engel olmaktan çıkarıldı

Avukat Yusuf KILIÇKAN
19 Ağustos 2026

Sıkça Sorulan Sorular

1. MSÜ, SUEM ve ASEM için göz sınırı nedir?
Her bir gözde ayrı ayrı 1.00 diyoptri dahil olmak üzere 1.00'e kadar miyopi, hipermetropi ve 1.00'i geçmeyen astigmatizma kabul edilir ve düzeltme ile her gözde tam görme aranır.

2. Lazer ameliyatı olan aday askeri öğrenci olabilir mi?
Danıştay 2. Dairesi'nin 30 Eylül 2025 tarihli E.2023/3381 K.2025/4032 sayılı kararı sonrası PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK öyküsü tek başına engel değildir, ameliyat sonrası refraksiyonun her gözde 1.00 diyoptri içinde olması ve iyileşmenin tamamlanmış olması gerekir.

3. Renk körlüğü subay veya astsubay olmaya engel midir?
Ishihara testi ile parsiyel veya total diskromatopsi saptanan adaylar askeri öğrenci, subay ve astsubay adaylığında elenir, 2024 değişikliği ile İHA ve mühimmat branşları da kapalı branşlar arasına eklenmiştir.

4. Geçmişte anksiyete veya depresyon tanısı olan aday elenir mi?
Geçirilmiş nevrotik bozukluklarda tanı reaktif ve tekrarlamayan seyirli ise, tedavi 3 aydan kısa sürmüşse, yatış, psikotik belirti, intihar girişimi, madde kullanımı ve dürtüsellik öyküsü yoksa ve güncel muayenede bulgu saptanmazsa sağlıklı kararı verilebilir.

5. Dış kaynak adaylarda psikiyatri için 3 yıl kuralı nedir?
SUEM, ASEM, JAMYO ve JSGF gibi dış kaynaktan alımlarda yukarıdaki şartlara ek olarak son 3 yıl içinde psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmaması gerekir, aksi halde aday elenir.

6. Geçmiş DEHB tanısı askeri öğrenciliğe engel midir?
Geçmiş DEHB tedavisi 3 aydan kısa sürmüş, tekrar etmemiş, eşlik eden tanı bulunmamış, yatış ve riskli davranış öyküsü yoksa ve güncel muayene temizse sağlıklı kabul edilebilir, dış kaynak için 3 yıl temiz kayıt şartı aranır.

7. Düztabanlık kaç derecede engel oluşturur?
Muharip okullar MSÜ, ASEM ve JAMYO için kalkaneal açı 20 derecenin altındaysa elenme sebebidir, 10 derecenin altı er statüsünde bile elverişsiz kabul edilir, 10-19 derece aralığı yalnızca sözleşmeli erbaş/er ve muharip olmayan sivil üniversite ve BAMYO programlarında sağlam kabul edilir.

8. Dövme askeri öğrenci olmaya engel midir?
Yüz, baş, boyun, ön kol ve ellerde kısa kollu gömlek veya etek ile görünecek şekilde dövme subay ve astsubay adaylarında kesin engeldir, görünmeyen bölgelerdeki dövmeler Ekim 2024 değişikliği sonrası sözleşmeli erbaş/er ve uzman erbaş adaylarında kabul edilebilir hale gelmiştir.

9. Sağlık kurulunda hangi tetkikler yapılır?
Akciğer grafisi, üriner sistem grafisi, HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV, tam kan sayımı, sedimentasyon, tam idrar, biyokimya paneli, açlık kan şekeri, batın ultrasonu, Hava Harp Okulu için tiroid ultrasonu, EKG ve transtorasik ekokardiyografi ile gerekli hallerde ayak grafisi ve ilgili uzmanların istediği ek tetkikler yapılır.

10. Sınıflandırma çizelgesindeki artı ve eksi ne anlama gelir?
Çizelgede (+) işareti ilgili sütundaki rol için sağlıklı anlamına gelir, (-) işareti o rol için elenme anlamına gelir, A, B, D dilimleri hastalığın şiddetini gösterir ve A diliminde (-) veya B veya D diliminde yer alan durum Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararına yol açar.

Yazar Hakkında

Avukat Yusuf KILIÇKAN, idare hukuku, askeri personel hukuku ve sağlık hukuku alanlarında bağımsız faaliyet gösteren avukat olarak müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Web sitesi: yusufkilickan.av.tr - E-posta: av.yusufkilickan@gmail.com

Yasal Uyarı

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, tıbbi veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Sağlık şartları 86/11092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ile 2024 ve 2025 değişikliklerine ve Danıştay içtihadına dayanmaktadır. Uygulama, ilgili sağlık kurulu ve temin kılavuzlarına göre değişebilir ve güncel yönetmelik metni esas alınmalıdır.