Author: Attorney Yusuf KILIÇKAN
Publication date: March 15, 2026

📋 Summary (TL;DR)

Main Question: When a police officer uses deadly force, should courts look only at the final moment or at the entire sequence of events?

Quick Answers:

• SCOTUS Decision: Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, May 15, 2025, Justice Kagan, unanimous 9-0
• "Moment-of-threat" rule: Looking only at the last second when police fired = UNCONSTITUTIONAL
• Correct test: "Totality of circumstances" - entire chain of events must be evaluated, including events leading up to the shooting
• Turkey connection: Turkish Constitutional Court (TCC) applies similar principle - Constitution Art. 17, "proportionate force" (Ahmet Endes, App. No: 2018/19018, Dec. 15, 2020)
• Practical result: Police can no longer create danger then claim "threat" as defense

Source: Graham v. Connor, 490 U.S. 386 (1989); Tennessee v. Garner, 471 U.S. 1 (1985); TCC Mehmet Uçar, App. No: 2015/7357, Apr. 3, 2019

Introduction

On May 15, 2025, the United States Supreme Court (SCOTUS) issued a landmark decision in police use of force cases. In Barnes v. Felix, SCOTUS unanimously (9-0) rejected the "moment-of-threat" approach applied by some federal circuit courts. The decision emphasized that evaluating the reasonableness of police use of deadly force requires examining not just the final moment, but the entire chain of events.

This decision has precedential value not only for the United States but globally for oversight of police use of force. Turkey's Constitutional Court similarly applies principles that law enforcement must use "proportionate force," and this proportionality must be evaluated in the context of the entire incident.

On April 28, 2016, in Houston, Texas, an incident occurred that resulted in the death of 24-year-old Ashtian Barnes and initiated a lengthy legal process in the U.S. justice system. This article examines the details of the Barnes v. Felix decision, why the "moment-of-threat" rule was found unconstitutional, similar applications in Turkey, and the significance of this decision for police use of force oversight.

The Incident: April 28, 2016, Houston, Texas

Traffic Stop

On April 28, 2016, at approximately 2:45 PM, 24-year-old Ashtian Barnes was driving a silver Toyota Corolla rented in his girlfriend's name on the Sam Houston Tollway in Houston when he was stopped by Harris County Constable Office Deputy Roberto Felix Jr. The reason for the stop was unpaid tolls associated with the vehicle's license plate.

Felix approached the driver's side of the vehicle, explained the reason for the stop, and requested Barnes's driver's license and proof of insurance. Barnes stated that he did not have his license with him and that the vehicle was rented in his girlfriend's name. During the conversation, Barnes began "digging around" in the vehicle searching for documents, and Felix told him several times to stop doing so. Felix also indicated he smelled marijuana in the vehicle.

Felix asked Barnes if there was anything in the vehicle to be concerned about. Barnes said his license might be in the trunk. Felix asked Barnes to open the trunk. At this point, Barnes popped the trunk from inside the vehicle and the left turn signal came on - indicating the key was in the ignition.

Critical Five Seconds

The next five seconds were the most critical of the entire incident and led to intense litigation in the courts:

Second 0: The vehicle began to move. The door was still open.

~Second 2: Felix jumped onto the doorsill of the moving vehicle.

~Second 4: Felix drew his pistol toward Barnes's head and fired twice.

Second 5: Barnes was shot but managed to stop the vehicle.

Barnes was fatally wounded and died shortly thereafter. The entire incident - from Felix jumping onto the door to firing - lasted approximately two seconds.

Aftermath

The Houston Police Department and Harris County District Attorney's Office investigated the incident. On August 31, 2016, a 12-person grand jury decided not to bring charges against Felix. That same day, a Black Lives Matter protest was held, attended by Barnes's mother and father, and dashcam footage was released to the public.

What is "Moment-of-Threat"?

Definition of the Rule

The "moment-of-threat" rule was an approach developed and applied by some federal circuit courts (particularly the Fifth Circuit) in excessive force cases based on the Fourth Amendment (protection against unreasonable searches and seizures).

Under this rule, when courts evaluate whether an officer's use of deadly force was reasonable, they look only at the precise moment when the officer felt threatened. Events that occurred before that moment, the officer's conduct and decisions, are irrelevant and not included in the evaluation.

Fifth Circuit formulation (Harris v. Serpas, 745 F.3d 767, 772 (5th Cir. 2014)):

"This Circuit, however, has [narrowed] this test in deadly force cases, recognizing that the inquiry is limited to whether [the officer] was in danger at the moment of the threat."

Which Circuits Applied It?

Before reaching SCOTUS, there was a circuit split among federal appellate courts:

Circuits applying moment-of-threat (minority):

• Second Circuit
• Fourth Circuit
• Fifth Circuit (strictest application)
• Eighth Circuit

Circuits applying totality-of-circumstances (majority):

• First, Third, Sixth, Seventh, Ninth, Tenth, Eleventh Circuit
• D.C. Circuit

Application in Barnes Case

The District Court applied the Fifth Circuit's "moment-of-threat" rule and granted summary judgment in favor of Felix. The court focused on the final two seconds when Felix drew his weapon and fired at Barnes's head.

The court's evaluation:

• Relevant time period: 2 seconds while Felix was on the doorsill
• Question: Could Felix reasonably fear for his life during those 2 seconds?
• Answer: Yes, an officer on the door of a moving vehicle could reasonably fear death.
• Conclusion: Use of force was reasonable = decision for Felix

Not considered:

• Why did Felix ask Barnes to open the trunk?
• Why did Felix order Barnes to exit the vehicle?
• Why did Felix jump onto a moving vehicle?
• How threatening were Barnes's prior behaviors?

The District Court found all these questions "irrelevant" because the moment-of-threat rule required looking only at the final 2 seconds.

Lower Court Decisions

District Court

Ashtian Barnes's mother, Janice Hughes Barnes, filed suit against Felix under 42 U.S.C. § 1983. This provision allows lawsuits against state officials for violations of federal constitutional rights.

District Court (Southern District of Texas), 532 F. Supp. 3d 463 (S.D. Tex. 2021):

The court granted summary judgment in favor of Felix. Reasoning:

"In excessive force cases, the reasonableness inquiry normally encompasses various circumstances. But when an officer uses deadly force, the Fifth Circuit has developed a much narrower approach. In this situation, the court may look only at the circumstances existing at the 'moment of the threat.'"

The court identified the "moment of the threat" as the 2 seconds before Felix fired and determined that Felix reasonably feared for his life during those 2 seconds.

Fifth Circuit (Appellate Court)

Fifth Circuit, 91 F.4th 393 (5th Cir. 2024):

The appellate court affirmed the District Court decision in an opinion written by Judge Higginbotham.

The panel stated it was bound by its own precedent ("Circuit precedent"):

"The moment-of-threat analysis concerns only the act that led [the officer] to discharge his weapon. The focus of the inquiry should be the act that caused the officer to use his weapon."

The panel excluded consideration of Felix's decision to jump onto the doorsill and prior events. It focused only on whether Felix reasonably feared for his life while on the doorsill and therefore concluded the use of force was reasonable.

Judge Higginbotham's Concurrence:

Notably, Judge Higginbotham, who wrote the opinion, also wrote a concurring opinion expressing concern that the moment-of-threat doctrine narrowed Fourth Amendment protections. Higginbotham implied that if Supreme Court precedent applying the "totality of the circumstances" test were followed, a different result might be reached.

Supreme Court Decision: Unanimous Rejection (9-0)

Decision Information

• Decision: Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025)
• Docket No: No. 23-1239
• Oral Arguments: January 22, 2025
• Decision Date: May 15, 2025
• Opinion (Majority): Justice Elena Kagan
• Vote: 9-0 (Unanimous)
• Concurrence: Justice Brett Kavanaugh (joined by Thomas, Alito, Barrett)

Justice Kagan's Majority Opinion

The opinion written by Justice Kagan and joined by the entire Court clearly rejected the moment-of-threat rule:

"Today, we reject this approach as improperly narrowing Fourth Amendment analysis. To assess whether an officer acted reasonably in using force, a court must consider all relevant circumstances, including the facts and events leading up to the apex moment."

Kagan's opinion rested on three main points:

1. Graham v. Connor Precedent (1989):

In 1989, in Graham v. Connor (490 U.S. 386), the Supreme Court stated that excessive force evaluation under the Fourth Amendment framework must be based on "the totality of the circumstances".

Graham established these principles:

• Reasonableness is evaluated from "the perspective of a reasonable officer"
• Officers must "make split-second decisions"
• Evaluation is made based on information available at the time, not with "20/20 hindsight"
• Factors to consider: severity of the crime, threat faced by the officer, suspect's resistance or flight

Kagan stated that the moment-of-threat rule "limit[ed]" this "totality of the circumstances" test "with chronological blinders."

2. Plumhoff v. Rickard Precedent (2014):

The Court cited Plumhoff v. Rickard (572 U.S. 765 (2014)) as an example. In that case, officers used deadly force after a 5-minute pursuit at 100 mph. The Supreme Court considered the entire 5-minute pursuit when evaluating the reasonableness of force, not just the final moment.

Kagan emphasized that similar logic should apply to Barnes.

3. Context Matters:

The Court stated that "prior events and circumstances can explain why a course of action seemed threatening or unthreatening":

"The history of the interaction and other background circumstances known to the officer may affect the reasonableness of the use of force."

Practical Impact: Why Felix's Decisions Matter

Officer-Created Jeopardy

One of the most significant impacts of the Barnes decision relates to the concept of "officer-created jeopardy."

Question: If a police officer creates a dangerous situation through his own conduct, can he then use deadly force against that danger?

Before Barnes (Moment-of-threat): Yes. Because the court looks only at the final moment, not the officer's prior decisions.

After Barnes (Totality): Maybe not. Since the court will examine the entire chain of events, how the officer created the dangerous situation will be included in the evaluation.

Concrete example in Barnes:

Felix asked Barnes to open the trunk (why?), then jumped onto a moving vehicle (why?). If Felix hadn't jumped onto the car, there would have been no danger to life. Was Felix's decision reasonable? The moment-of-threat rule prohibited even asking this question.

SCOTUS's Limited Approach

An important note: SCOTUS did NOT directly decide the officer-created jeopardy issue. The decision concerned only the time frame:

"The question presented to us concerned timing alone: Whether to look only at the encounter's final two seconds, or also to consider prior events to provide context for those seconds."

SCOTUS left to lower courts the question of whether officer-created jeopardy reduces reasonableness, as this issue had not been addressed by the lower courts.

Justice Kavanaugh's Concurrence

Justice Kavanaugh wrote a concurring opinion joined by Thomas, Alito, and Barrett. Kavanaugh agrees with the majority opinion but emphasizes the importance of police safety:

Traffic Stops Are Very Dangerous

Kavanaugh emphasized the high number of police officers killed during traffic stops:

"Nearly 50 years ago, this Court noted that 'a significant percentage of murders of police officers occurs when the officers are making traffic stops' (Pennsylvania v. Mimms, 434 U.S. 106, 110 (1977))."

Kavanaugh cited FBI data showing that police officers continue to be killed during traffic stops today.

Flight Attempt = Sign of More Serious Crime

Kavanaugh emphasized that a driver's flight attempt "indicates that the driver is prepared to commit or has committed a more serious crime."

Conclusion: Police Safety Matters in Totality Assessment

Kavanaugh's message: The totality-of-circumstances test requires examining the entire chain of events, BUT courts must also consider the real dangers faced by police. This could lead to an assessment favoring Felix.

Indeed, in the remand decision issued by the Fifth Circuit on September 18, 2025, the court heavily cited Kavanaugh's opinion and again decided in favor of Felix (Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025)).

Remand and Subsequent Developments

Supreme Court's Remand

SCOTUS vacated the Fifth Circuit decision and remanded the case for "further proceedings consistent with this opinion."

The Court stated clearly:

"The question presented to us concerned timing alone... Now that we have resolved this issue, we remand the remainder to the lower courts. It is now for them to assess the reasonableness of the shooting using the longer time frame that we have outlined."

Fifth Circuit's New Decision (September 18, 2025)

On September 18, 2025, the Fifth Circuit issued a new decision following SCOTUS's remand and again concluded in favor of Felix.

Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025):

The Fifth Circuit applied the "totality of the circumstances" test this time, but the result did not change:

Panel's evaluation:

• Felix made a stop for toll violation (reasonable)
• Barnes couldn't produce license and was "digging around" in vehicle (Felix's suspicion reasonable)
• Barnes popped trunk but didn't exit, instead started moving vehicle (flight attempt)
• Flight attempt = possibility of more serious crime (Justice Kavanaugh's view)
• Felix's decision to jump made situation worse, but Barnes's flight attempt is the primary fault
• Conclusion: Considering all circumstances, Felix's use of force was reasonable

This decision heavily cited Justice Kavanaugh's concurrence and emphasized police safety.

Situation in Turkey: Constitutional Court and Law Enforcement Use of Force

Constitutional Article 17: Prohibition of Ill-Treatment

In Turkish law, law enforcement use of force is evaluated under Article 17 of the Constitution:

Constitution Article 17/3:

"No one shall be subjected to torture or ill-treatment; no one shall be subjected to punishment or treatment incompatible with human dignity."

The Turkish Constitutional Court (TCC), based on this provision, decides that the prohibition of ill-treatment is violated when law enforcement uses disproportionate or unlawful force.

TCC's "Proportionate Force" Principle

TCC, similar to the "totality of circumstances" test in Barnes v. Felix, conducts proportionality assessment in the context of the entire incident.

TCC's established case law (Gülşah Öztürk and others, App. No: 2013/3936, Feb. 17, 2016, § 52):

"Article 17 of the Constitution does not prohibit the use of force to carry out an arrest. However, such force may be used only if it is absolutely necessary and never excessive. Moreover, unless it becomes absolutely necessary to resort to physical force due to the person's own behavior or attitude, such acts will in principle violate the prohibition stated in Article 17 of the Constitution."

This formulation is very similar to the logic in Barnes v. Felix:

• Use of force is not prohibited
• But it must be absolutely necessary and not excessive
• Force must be absolutely necessary due to the person's behavior

TCC Decisions (2018-2025)

1. Ahmet Endes and Others, App. No: 2018/19018, Dec. 15, 2020:

Applicants were stopped by law enforcement at 2:00 AM and two applicants were taken to a law enforcement center and subjected to physical violence. TCC found violation of the prohibition of torture and ill-treatment due to failure to conduct effective investigation and disproportionate use of force.

TCC's emphasis:

• Statements regarding incident not taken
• Camera recordings not investigated
• Necessary diligence not shown in investigation

2. Mehmet Uçar, App. No: 2015/7357, Apr. 3, 2019:

Violation of prohibition of treatment incompatible with human dignity found due to police officers' unlawful use of force. TCC emphasized that investigation was not conducted with the required depth.

3. Melih Dalbudak, App. No: 2016/16050, Feb. 13, 2020:

Violation of substantive and procedural aspects of right to life due to disproportionate use of force by police resulting in life-threatening situation and deficiencies in investigation.

4. Osman Gökalp, App. No: 2019/7312, Feb. 3, 2022:

Violation of substantive and procedural aspects of prohibition of treatment incompatible with human dignity due to unlawful use of force.

TCC's "Effective Investigation" Obligation

TCC, like in Barnes v. Felix, emphasizes not only the substantive aspect but also the procedural aspect. Allegations of law enforcement use of force must be effectively investigated:

Required steps:

• Taking witness statements
• Expert examinations
• Medical reports
• Camera recordings
• Crime scene investigation
• Independence and impartiality of investigation

When these steps are not taken in an investigation, TCC finds violation of the procedural aspect.

HAGB (Deferment of Pronouncement of Judgment) Problem

TCC criticizes the practice of HAGB (deferment of pronouncement of judgment) in police violence cases as weakening deterrence.

TCC's view (Beating Death of Protester, App. No: 2013/3936):

"The decision to defer pronouncement of judgment creates the impression that public officials involved in ill-treatment are treated with leniency. This situation may encourage officials inclined to such acts."

This criticism parallels the "impunity" concern in Barnes v. Felix.

Comparison: U.S. vs Turkey

Criterion

U.S. (Fourth Amendment)

Turkey (Constitution Art. 17)

Constitutional Basis

Fourth Amendment (unreasonable search and seizure)

Constitution Art. 17 (torture and ill-treatment prohibition)

Test

"Totality of circumstances"

"Proportionate force" (absolutely necessary and not excessive)

Precedent

Graham v. Connor (1989), Tennessee v. Garner (1985)

TCC Gülşah Öztürk (2016), Ahmet Endes (2020)

Evaluation

Entire chain of events (Barnes v. Felix 2025)

Entire incident context (TCC established case law)

Reasonableness Standard

"From perspective of a reasonable officer"

"Absolutely necessary and never excessive force"

Procedural Aspect

Civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983)

Effective investigation obligation

Deterrence

Damages + qualified immunity debates

HAGB criticism, impunity concern

Practical Examples

Scenario 1: Jumping onto a Moving Vehicle (Barnes-like)

Situation: A police officer stops a driver for a traffic violation. The driver cannot produce his license and begins searching in the vehicle. The officer orders the driver to exit but the driver instead starts moving the vehicle. The officer jumps onto the door of the moving vehicle and shoots the driver.

U.S. - Moment-of-threat rule (BEFORE):

• Question: Was the officer in danger while on the door?
• Answer: Yes, there is danger to life on a moving vehicle.
• Conclusion: Use of force reasonable.

U.S. - Totality-of-circumstances rule (NOW):

• Question: Were the officer's actions reasonable throughout the entire chain of events?
• Evaluation: Why did the officer jump onto a moving vehicle? Was this decision reasonable? Were there other options? Taking license plate number, pursuing, calling for backup on radio, etc.?
• Conclusion: May not be reasonable (jury decision may be needed).

Turkey - TCC approach:

• Question: Was the use of force absolutely necessary and not excessive?
• Evaluation: All of the officer's actions (why jump onto car?), driver's behavior (flight attempt), alternative methods (pursuit, call for backup) are evaluated.
• Conclusion: Proportionality analysis required.

Scenario 2: Pepper Spray During Protest

Situation: Police spray pepper spray at people participating in a protest. One protester has an asthma attack from the gas and is hospitalized.

U.S. approach (Totality):

• Was the protest violent?
• Did protesters attack police?
• Did police give warning first?
• Were alternative methods tried?
• Was pepper spray use proportionate?

Turkey - TCC approach (Right to Life and Prohibition of Ill-Treatment):

• TCC principle: Pepper spray can be used "if other means suitable for breaking resistance are tried first and no result is obtained."
• Evaluation: Did police try other methods first? Was pepper spray a last resort? Was it used excessively?
• Conclusion: Proportionality evaluation in context of entire incident.

Scenario 3: Beating During Arrest

Situation: Police attempt to arrest a suspect and the suspect resists. While the police pin the suspect to the ground and handcuff him, they beat him severely.

U.S. approach (Totality + Graham factors):

• Severity of crime: What crime? Violent crime?
• Threat: Was the suspect a threat to police? Was he armed?
• Resistance: Was the suspect actively resisting or passive?

Turkey - TCC approach:

• Principle: "Unless it becomes absolutely necessary to resort to force due to the person's behavior, such acts constitute ill-treatment."
• Evaluation: How violent was the suspect's resistance? Was the beating necessary or excessive?
• Effective investigation: Were beating allegations investigated? Was a medical report obtained?

Conclusion and Recommendations

In this article examined by Attorney Yusuf KILIÇKAN, the Barnes v. Felix decision (605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, May 15, 2025) showed that the U.S. Supreme Court unanimously (9-0) rejected the "moment-of-threat" rule in evaluating police use of force. SCOTUS, based on Graham v. Connor (490 U.S. 386 (1989)) and Tennessee v. Garner (471 U.S. 1 (1985)) precedents, emphasized that use of force must be evaluated under a "totality of the circumstances" framework.

The decision has precedential significance not only for the United States but globally for oversight of police use of force. Turkey's Constitutional Court similarly adopts an approach that law enforcement must use "proportionate force" and this proportionality must be evaluated in the context of the entire incident.

Recommendations for Police Departments:

1. Attention to Entire Chain of Events: Police officers should evaluate use of force decisions based not only on the final moment but on the entire chain of events. They should question whether their own decisions created a dangerous situation.

2. Prioritize Alternative Methods: Use of deadly force should be a last resort. Alternative methods such as pursuit, calling for backup, negotiation should be tried first.

3. Training and Protocols: Police academies and training programs should emphasize "totality of circumstances" and "proportionate force" principles.

4. Documentation: The entire chain of events (camera recordings, reports) should be documented in detail.

Recommendations for Citizens:

1. Know Your Rights: Police use of force is not unlimited. Disproportionate use of force violates the Fourth Amendment (U.S.) or Constitution Article 17 (Turkey).

2. Collect Evidence: If possible, record the incident (video, photo). Obtain witness information.

3. Legal Support: In case of disproportionate use of force, definitely get support from a lawyer. In the U.S., civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983); in Turkey, TCC individual application routes are available.

4. Demand Effective Investigation: In Turkey especially, effective investigation of police violence allegations is your right. If the investigation is inadequate, this is also grounds for TCC application.

The Barnes v. Felix decision is an important step for police accountability, but the Fifth Circuit's post-remand decision (September 18, 2025) showed that even the "totality of circumstances" test may not always result in decisions against police. However, at minimum, dangers created by police can now be included in court evaluation. This is a hopeful development for reducing police violence in the long term.

❓ Frequently Asked Questions

Q: What exactly did the "moment-of-threat" rule mean?
A: This rule, applied by some federal circuit courts (particularly the Fifth Circuit), required looking only at the last second when police used their weapon when evaluating whether police use of force was reasonable. Events before that moment (officer's decisions, suspect's behaviors) were considered "irrelevant." Barnes v. Felix (2025) found this rule unconstitutional.

Q: Why was the Barnes v. Felix decision 9-0 unanimous?
A: Because the Supreme Court's "totality of circumstances" test in Graham v. Connor (1989) and Tennessee v. Garner (1985) was very clear. The moment-of-threat rule was clearly contrary to these precedents. Even the Fifth Circuit judge who wrote the decision (Judge Higginbotham) expressed discomfort with the rule in his concurrence.

Q: Does the decision mean police can never use force?
A: No. The decision accepts that police can use reasonable force. However, this "reasonableness" will now be evaluated in the context of the entire chain of events, not just the final moment. Justice Kavanaugh's concurrence also emphasizes the importance of police safety.

Q: What is "officer-created jeopardy"?
A: When a police officer creates a dangerous situation through his own decisions. For example in Barnes, Felix jumped onto a moving vehicle. Without this jump decision, there would have been no danger to life. The Barnes decision shows that such officer decisions can now be included in evaluation. However, SCOTUS did not directly decide this issue, leaving it to lower courts.

Q: Is there a similar approach in Turkey?
A: Yes. The Constitutional Court applies the "proportionate force" principle under Constitution Article 17 (prohibition of ill-treatment) when evaluating law enforcement use of force. This principle requires force to be used in an "absolutely necessary and never excessive" manner and is evaluated in the context of the entire incident (TCC Gülşah Öztürk, App. No: 2013/3936, Feb. 17, 2016).

Q: What was the result in the Barnes case? Did Felix face punishment?
A: No. SCOTUS remanded the case to the Fifth Circuit. The Fifth Circuit applied the "totality of circumstances" test on September 18, 2025 and again decided in favor of Felix. Reasoning: Even considering all circumstances, Felix's use of force was reasonable (Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025)).

Q: What should I do in case of police violence?
A: In the U.S.: You can file a civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983). Get support from a civil rights attorney. In Turkey: File a criminal complaint with the prosecutor's office, demand effective investigation. If the investigation is inadequate, you can make an individual application to the Constitutional Court (Constitution Art. 17 - prohibition of ill-treatment). Definitely get support from a lawyer.

Q: Which circuits applied "moment-of-threat"?
A: Before Barnes v. Felix, four federal circuit courts applied this rule: Second, Fourth, Fifth (strictest), and Eighth Circuit. The other nine circuits (First, Third, Sixth, Seventh, Ninth, Tenth, Eleventh, D.C.) applied the totality-of-circumstances test. After the Barnes decision, all circuits must now apply the totality test.

Q: What factors are considered in the "totality of circumstances" test?
A: According to Graham v. Connor (1989): (1) Severity of crime, (2) Threat posed by suspect, (3) Suspect's active resistance or flight attempt, (4) Officer's information at the time, (5) Prior events and context, (6) Availability of alternative methods. Evaluation is made "from the perspective of a reasonable officer."

Q: What does "effective investigation" mean in police violence allegations in Turkey?
A: According to TCC, allegations of law enforcement use of force must be investigated meticulously, independently and impartially. This includes taking witness statements, preparing expert reports, examining camera recordings, obtaining medical reports. If the investigation does not meet these standards, there is "violation of the procedural aspect" (TCC Ahmet Endes, App. No: 2018/19018, Dec. 15, 2020).

Q: Will the Barnes decision be influential elsewhere in the world?
A: Yes, it is precedential. Many countries are influenced by SCOTUS decisions when determining police use of force standards. Additionally, the European Court of Human Rights (ECtHR) applies similar "proportionality" principles (ECHR Art. 2 - right to life, Art. 3 - prohibition of ill-treatment). The Barnes decision can be an important reference for increasing police accountability globally.

📚 Related Articles

• Employee Termination Methods - Immediate Termination, Reinstatement Lawsuit and Compensation
• Social Media Defamation from Abroad - Investigation in Turkey
• Uşak WhatsApp Like Incident - Disciplinary Investigation
• Case v. Montana - SCOTUS Children's Rights Decision

References:

Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, May 15, 2025

Graham v. Connor, 490 U.S. 386 (1989)

Tennessee v. Garner, 471 U.S. 1 (1985)

Plumhoff v. Rickard, 572 U.S. 765 (2014)

Barnes v. Felix, 91 F.4th 393 (5th Cir. 2024) (lower court)

Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025) (post-remand)

Harris v. Serpas, 745 F.3d 767 (5th Cir. 2014)

Pennsylvania v. Mimms, 434 U.S. 106 (1977)

Turkish Constitution Article 17

TCC, Ahmet Endes and Others, App. No: 2018/19018, Dec. 15, 2020

TCC, Mehmet Uçar, App. No: 2015/7357, Apr. 3, 2019

TCC, Melih Dalbudak, App. No: 2016/16050, Feb. 13, 2020

TCC, Osman Gökalp, App. No: 2019/7312, Feb. 3, 2022

TCC, Gülşah Öztürk and others, App. No: 2013/3936, Feb. 17, 2016

About the Author

Attorney Yusuf KILIÇKAN is a lawyer specializing in Turkish criminal law, inheritance law, and digital law. He is the author of the legal blog yusufkilickan.av.tr.

Website: yusufkilickan.av.tr

The views and assessments in this article reflect the personal research and effort of Attorney Yusuf KILIÇKAN.

—————————————————————————————————————

Barnes v. Felix Kararı: ABD Yüksek Mahkemesi Polis Güç Kullanımında "An Kuralı"nı Reddetti

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN
Yayın tarihi: 15 Mart 2026

📋 Özet (TL;DR)

Ana Soru: Polis memuru ölümcül güç kullandığında, mahkemeler sadece son an'a mı yoksa tüm olay zincirine mi bakmalı?

Hızlı Cevaplar:

• SCOTUS Kararı: Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, 15 Mayıs 2025, Justice Kagan, 9-0 oybirliği
• "Moment-of-threat" kuralı: Sadece polisin silah kullandığı son saniyeye bakmak = ANAYASAYA AYKIRI
• Tüm Koşullar: "Totality of circumstances" - olay öncesi dahil tüm zincir değerlendirilmeli
• Türkiye bağlantısı: AYM de benzer ilke uygular - Anayasa m.17, "orantılı güç" (Ahmet Endes, B. No: 2018/19018, 15.12.2020)
• Pratik sonuç: Polisin olay yaratıp sonra "tehdit" iddiası artık savunma olamaz

Kaynak: Graham v. Connor, 490 U.S. 386 (1989); Tennessee v. Garner, 471 U.S. 1 (1985); AYM Mehmet Uçar, B. No: 2015/7357, 3.4.2019

15 Mayıs 2025'te ABD Yüksek Mahkemesi (SCOTUS), polis şiddeti davalarında tarihi bir karar verdi. Barnes v. Felix kararıyla SCOTUS, bazı federal temyiz mahkemelerinin uyguladığı "moment-of-threat" (an kuralı) yaklaşımını oybirliğiyle (9-0) reddetti. Karar, polisin ölümcül güç kullanımının değerlendirilmesinde yalnızca son anın değil, tüm olay zincirinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Bu karar, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri için değil, dünya genelinde polis güç kullanımının denetlenmesi açısından emsal niteliği taşıyor. Türkiye'de de Anayasa Mahkemesi benzer ilkeleri uygulayarak, kolluk güçlerinin "orantılı güç" kullanması gerektiğini ve bu orantılılığın tüm olay bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

28 Nisan 2016 tarihinde Houston, Texas'ta yaşanan ve 24 yaşındaki Ashtian Barnes'ın ölümüyle sonuçlanan olay, ABD adalet sisteminde uzun bir hukuki sürecin başlangıcı oldu. Bu yazıda, Barnes v. Felix kararının detayları, "moment-of-threat" kuralının neden anayasaya aykırı bulunduğu, Türkiye'deki benzer uygulamalar ve bu kararın polis güç kullanımı denetimi açısından önemi incelenecektir.

28 Nisan 2016, Houston, Texas

Trafik Durması

28 Nisan 2016'da öğleden sonra saat 14:45'te, 24 yaşındaki Ashtian Barnes, kız arkadaşının adına kiralanmış gümüş rengi bir araç ile Houston'da Sam Houston Tollway (paralı yol) üzerinde seyir halindeyken, Harris County Constable Office görevlisi Roberto Felix Jr. tarafından durduruldu. Durmanın sebebi, aracın plakasına bağlı ödenmemiş geçiş ücretleriydi.

Felix, aracın sürücü tarafına yaklaşarak Barnes'a durdurulma nedenini açıkladı ve ehliyeti ile sigorta belgesini istedi. Barnes, ehliyetinin yanında olmadığını ve aracın kız arkadaşı adına kiralanmış olduğunu söyledi. Konuşma sırasında Barnes, araç içinde evraklarını ararken "karıştırmaya" (digging around) başladı ve Felix ona bunu yapmamasını birkaç kez söyledi. Felix ayrıca araçta marihuana kokusu aldığını belirtti.

Felix, Barnes'a araçta endişe duyulacak bir şey olup olmadığını sordu. Barnes, ehliyetinin belki bagajda olabileceğini söyledi. Felix, Barnes'tan bagajı açmasını istedi. Bu noktada, Barnes aracın içinden bagajı açtı (pop the trunk) ve sol sinyal lambası yandı - bu, anahtarın kontakta olduğunu gösteriyordu.

Kritik Beş Saniye

Sonraki beş saniye, tüm olayın en kritik anıydı ve daha sonra mahkemelerde yoğun tartışmalara yol açtı:

0. saniye: Araç hareket etmeye başladı. Kapı hala açıktı.

~2. saniye: Felix, hareket eden aracın kapı eşiğine (doorsill) atladı.

~4. saniye: Felix, Barnes'ın kafasına doğru tabancasını çekti ve iki el ateş etti.

5. saniye: Barnes vuruldu ancak aracı durdurmayı başardı.

Barnes, ölümcül şekilde yaralanmıştı ve kısa süre sonra hayatını kaybetti. Tüm olay - Felix'in aracın kapısına atlamasından ateş etmesine kadar - yaklaşık iki saniye sürmüştü.

Sonrası

Houston Polis Departmanı ve Harris County Bölge Savcılığı olayı soruşturdu. 31 Ağustos 2016'da, 12 kişilik bir büyük jüri (grand jury) Felix hakkında suçlama getirmemeye karar verdi. Aynı gün, Barnes'ın annesi ve babası da katılan bir Black Lives Matter protestosu yapıldı ve olay kamerası (dashcam) görüntüleri kamuoyuna açıklandı.

"Moment-of-Threat" (An Kuralı) Nedir?

Kuralın Tanımı

"Moment-of-threat" (tehdidin anı) kuralı, bazı federal temyiz mahkemelerinin (özellikle Fifth Circuit) geliştirdiği ve Fourth Amendment'a (Dördüncü Anayasa Tadili - makul olmayan arama ve el koymaya karşı koruma) dayalı aşırı güç kullanımı davalarında uyguladığı bir yaklaşımdır.

Bu kurala göre, mahkemeler polisin ölümcül güç kullanımının makul olup olmadığını değerlendirirken yalnızca polisin tehdit hissettiği kesin ana bakmalıdır. Bu anın öncesinde meydana gelen olaylar, polisin davranışları ve kararları ilgisizdir (irrelevant) ve değerlendirmeye dahil edilmez.

Fifth Circuit'in formülasyonu (Harris v. Serpas, 745 F.3d 767, 772 (5th Cir. 2014)):

"Bu Devre, ancak, bu testi [daraltmıştır] ölümcül güç davalarında, soruşturmanın [memurun] tehdit anında tehlikede olup olmadığıyla sınırlı olduğunu kabul ederek."

Hangi Devreler Uyguluyordu?

SCOTUS'a gelmeden önce, federal temyiz mahkemeleri arasında bir ayrılık (circuit split) vardı:

Moment-of-threat uygulayan devreler (azınlık):

• Second Circuit
• Fourth Circuit
• Fifth Circuit (en katı uygulama)
• Eighth Circuit

Totality-of-circumstances uygulayan devreler (çoğunluk):

• First, Third, Sixth, Seventh, Ninth, Tenth, Eleventh Circuit
• D.C. Circuit

Barnes Davasında Uygulanması

District Court, Fifth Circuit'in "moment-of-threat" kuralını uygulayarak Felix lehine ara karar (summary judgment) verdi. Mahkeme, Felix'in Barnes'ın kafasına silah çekip ateş ettiği son iki saniyeye odaklandı.

Mahkemenin değerlendirmesi:

• İlgili zaman dilimi: Felix'in kapı eşiğindeyken geçen 2 saniye
• Soru: Felix bu 2 saniyede makul bir şekilde can tehlikesi hissedebilir miydi?
• Cevap: Evet, hareket eden bir aracın kapısındaki memur makul şekilde öleceğinden korkabilir.
• Sonuç: Güç kullanımı makul = Felix lehine karar

Dikkate alınmayanlar:

• Felix neden Barnes'tan bagajı açmasını istedi?
• Felix neden Barnes'a araçtan inmesini emretti?
• Felix neden hareket eden araca atladı?
• Barnes'ın önceki davranışları ne kadar tehditkârdı?

District Court tüm bu soruları "ilgisiz" buldu çünkü moment-of-threat kuralı, yalnızca son 2 saniyeye bakmayı gerektiriyordu.

Alt Mahkeme Kararları

District Court (İlk Derece Mahkemesi)

Ashtian Barnes'ın annesi Janice Hughes Barnes, Felix aleyhine 42 U.S.C. § 1983 uyarınca dava açtı. Bu hüküm, federal anayasal hakların ihlali durumunda devlet görevlileri aleyhine dava açılmasını sağlar.

District Court (Southern District of Texas), 532 F. Supp. 3d 463 (S.D. Tex. 2021):

Mahkeme, Felix lehine summary judgment verdi. Gerekçe:

"Aşırı güç davalarında, makullük soruşturması normalde çeşitli koşulları içerir. Ancak bir memur ölümcül güç kullandığında, Fifth Circuit çok daha dar bir yaklaşım geliştirmiştir. Bu durumda mahkeme yalnızca 'tehdidin anı'nda var olan duruma bakabilir."

Mahkeme, "tehdidin anı"nı Felix'in ateş etmeden önceki 2 saniye olarak belirledi ve bu 2 saniyede Felix'in makul şekilde can tehlikesi hissettiğine karar verdi.

Fifth Circuit (Temyiz Mahkemesi)

Fifth Circuit, 91 F.4th 393 (5th Cir. 2024):

Temyiz mahkemesi, Judge Higginbotham'ın yazdığı görüşle District Court kararını onadı (affirmed).

Panel, kendi emsal kararlarına ("Circuit precedent") bağlı kaldığını belirterek:

"Moment-of-threat analizi yalnızca [memurun] silahını ateşlemesine yol açan eylemle ilgilidir. Soruşturmanın odağı, memurun silahını kullanmasına neden olan eylem olmalıdır."

Panel, Felix'in kapı eşiğine atlama kararını ve önceki olayları değerlendirme dışı bıraktı. Yalnızca Felix'in kapı eşiğindeyken makul şekilde can tehlikesi hissettiğine odaklandı ve bu nedenle güç kullanımının makul olduğuna karar verdi.

Judge Higginbotham'ın Eşzamanlı Görüşü (Concurrence):

İlginç şekilde, kararı yazan Judge Higginbotham ayrıca bir eşzamanlı görüş (concurrence) yazarak moment-of-threat doktrininin Fourth Amendment korumasını daraltmasından endişe duyduğunu belirtti. Higginbotham, Supreme Court'un "totality of the circumstances" testini uygulasaydı, farklı bir sonuca varabileceğini ima etti.

Supreme Court Kararı: Oybirliği ile Red (9-0)

Karar Bilgileri

• Karar: Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025)
• Docket No: No. 23-1239
• Oral Arguments: 22 Ocak 2025
• Karar Tarihi: 15 Mayıs 2025
• Opinion (Ana Görüş): Justice Elena Kagan
• Oy: 9-0 (Oybirliği)
• Concurrence: Justice Brett Kavanaugh (Thomas, Alito, Barrett katıldı)

Justice Kagan'ın Ana Görüşü

Justice Kagan'ın yazdığı ve tüm mahkemenin katıldığı görüş, moment-of-threat kuralını açıkça reddetti:

"Bugün, bu yaklaşımı Fourth Amendment analizini uygunsuz şekilde daraltığı için reddediyoruz. Bir memurun güç kullanımda makul davranıp davranmadığını değerlendirmek için, mahkeme doruk anına kadar olan olgular ve olaylar dahil tüm ilgili koşulları dikkate almalıdır."

Kagan'ın görüşü üç temel noktaya dayanıyordu:

1. Graham v. Connor Precedenti (1989):

Supreme Court, 1989'da Graham v. Connor kararında (490 U.S. 386), Fourth Amendment çerçevesinde aşırı güç değerlendirmesinin "koşulların bütününe" (totality of the circumstances) göre yapılması gerektiğini belirtmişti.

Graham'da Court şu ilkeleri koymuştu:

• Makullük, "makul bir memurun bakış açısından" değerlendirilir
• Memurlar "kısa sürede karar vermek" zorundadır
• Değerlendirme, "geriye dönük 20/20 görüşle" değil, o andaki bilgilerle yapılır
• Dikkate alınacak faktörler: suçun ciddiyeti, memurun karşılaştığı tehdit, şüphelinin direnişi veya kaçışı

Kagan, moment-of-threat kuralının bu "koşulların bütünü" testini "kronoojik gözlüklerle sınırladığını" belirtti.

2. Plumhoff v. Rickard Precedenti (2014):

Court, Plumhoff v. Rickard (572 U.S. 765 (2014)) kararını örnek gösterdi. O davada, memurlar 100 mil/saat hızla 5 dakika süren takipten sonra ölümcül güç kullanmışlardı. Supreme Court, güç kullanımının makullüğünü değerlendirirken 5 dakikalık tüm takip sürecini dikkate almıştı, yalnızca son an'ı değil.

Kagan, benzer mantığın Barnes'a da uygulanması gerektiğini vurguladı.

3. Bağlam Önemlidir:

Court, "önceki olayların ve koşulların niçin bir davranışın tehditkar göründüğünü veya göründmediğini açıklayabileceğini" belirtti:

"Etkileşimin tarihi ve memura bilinen diğer geçmiş koşullar, güç kullanımının makullüğünü etkileyebilir."

Practical Impact: Felix'in Kararları Neden Önemli?

Memurun Kendi Yarattığı Tehlike (Officer-Created Jeopardy)

Barnes kararının en önemli etkilerinden biri, "officer-created jeopardy" (memurun yarattığı tehlike) kavramıyla ilgilidir.

Soru: Eğer bir polis memuru kendi davranışlarıyla tehlikeli bir durum yaratırsa, sonra o tehlikeye karşı ölümcül güç kullanabilir mi?

Barnes öncesi (Moment-of-threat): Evet. Çünkü mahkeme yalnızca son an'a bakar, memurun önceki kararlarına değil.

Barnes sonrası (Totality): Belki hayır. Mahkeme tüm olay zincirine bakacağı için, memurun tehlikeli durumu nasıl yarattığı değerlendirmeye dahil edilir.

Barnes'ta somut örnek:

Felix, Barnes'tan bagajı açmasını istedi (neden?), sonra hareket eden araca atladı (neden?). Eğer Felix arabaya atlamasaydı, can tehlikesi olmayacaktı. Felix'in bu kararı makul müydü? Moment-of-threat kuralı bu soruyu sormayı bile yasak tutuyordu.

SCOTUS'un Sınırlı Yaklaşımı

Önemli bir not: SCOTUS, officer-created jeopardy konusunda doğrudan karar VERMEDİ. Karar yalnızca zaman çerçevesi ile ilgiliydi:

"Bize sunulan soru yalnızca zamanlamayla ilgiliydi: Yalnızca karşılaşmanın son iki saniyesine mi bakmak, yoksa bu saniyeleri bağlama koymak için önceki olayları da dikkate almak mı?"

SCOTUS, officer-created jeopardy'nin makullüğü azaltıp azaltmadığı konusunu alt mahkemelere bıraktı çünkü bu konu alt mahkemelerce ele alınmamıştı.

Justice Kavanaugh'un Eşzamanlı Görüşü

Justice Kavanaugh, Thomas, Alito ve Barrett'in katıldığı bir eşzamanlı görüş yazdı. Kavanaugh, ana görüşe katılıyor ancak polis güvenliğinin önemini vurguluyor:

Trafik Durdurmaları Çok Tehlikelidir

Kavanaugh, trafik durdurmaları sırasında öldürülen polis sayısının yüksek olduğunu vurguladı:

"Neredeyse 50 yıl önce bu Mahkeme, 'polis memurlarına yönelik cinayetlerin önemli bir yüzdesi, memurlar trafik durdurması yaparken meydana gelir' dedi (Pennsylvania v. Mimms, 434 U.S. 106, 110 (1977))."

Kavanaugh, FBI verilerini aktararak günümüzde de trafik durdurmaları sırasında polis memurlarının öldürüldüğünü belirtti.

Kaçış Girişimi = Ciddi Suç İşareti

Kavanaugh, sürücünün kaçış girişiminde bulunmasının "sürücünün daha ciddi bir suç işlemeye hazırlandığını veya işlediğini gösterdiğini" vurguladı.

Sonuç: Totality Değerlendirmesinde Polis Güvenliği Önemli

Kavanaugh'un mesajı: Totality-of-circumstances testinde tüm olay zincirine bakmak gerekir, ANCAK mahkemeler polisin karşılaştığı gerçek tehlikeleri de dikkate almalıdır. Bu, Felix lehine bir değerlendirmeye yol açabilir.

Nitekim, remand (iade) sonrasında Fifth Circuit'in 18 Eylül 2025'te verdiği kararda, Kavanaugh'un görüşüne yoğun atıflar yapılarak yine Felix lehine karar verildi (Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025)).

Remand ve Sonraki Gelişmeler

Supreme Court'un İadesi (Remand)

SCOTUS, Fifth Circuit kararını bozdu (vacated) ve davayı "bu görüşle tutarlı şekilde daha fazla işlem yapılması" için iade etti (remanded).

Court, açıkça belirtti:

"Bize sunulan soru yalnızca zamanlamayla ilgiliydi... Bu mesele çözüldüğüne göre, diğer her şeyi alt mahkemelere iade ediyoruz. Artık onların, bizim öngördüğümüz daha uzun zaman çerçevesini kullanarak ateşlemenin makullüğünü değerlendirmesi gerekiyor."

Fifth Circuit'in Yeni Kararı (18 Eylül 2025)

18 Eylül 2025'te Fifth Circuit, SCOTUS'un iadesi üzerine yeni bir karar verdi ve yine Felix lehine sonuç çıkardı.

Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025):

Fifth Circuit, bu kez "totality of the circumstances" testini uyguladı ancak sonuç değişmedi:

Panel'in değerlendirmesi:

• Felix, toll ihlali için durdurma yaptı (makul)
• Barnes ehliy gösteremedi ve araç içinde "karıştırdı" (Felix'in şüphelenmesi makul)
• Barnes bagajı açtı ama inmedi, bunun yerine araç hareket ettirdi (kaçış girişimi)
• Kaçış girişimi = daha ciddi suç olasılığı (Justice Kavanaugh'un görüşü)
• Felix'in atlama kararı, durumu daha kötü yaptı ancak Barnes'ın kaçış girişimi asıl suçtur
• Sonuç: Tüm koşullar dikkate alındığında, Felix'in güç kullanımı makuldü

Bu karar, Justice Kavanaugh'un concurrence'ına yoğun şekilde atıf yaptı ve polis güvenliğini ön plana çıkardı.

Türkiye'de Durum: Anayasa Mahkemesi ve Kolluk Güç Kullanımı

Anayasa'nın 17. Maddesi: Kötü Muamele Yasağı

Türk hukukunda, kolluk güçlerinin güç kullanımı Anayasa'nın 17. maddesi çerçevesinde değerlendirilir:

Anayasa Madde 17/3:

"Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza veya muameleye tabi tutulamaz."

Anayasa Mahkemesi (AYM), bu hükme dayanarak kolluk güçlerinin orantısız veya hukuka aykırı güç kullanması durumunda kötü muamele yasağının ihlal edildiğine karar vermektedir.

AYM'nin "Orantılı Güç" İlkesi

AYM, Barnes v. Felix'teki "totality of circumstances" testine benzer şekilde, tüm olay bağlamında orantılılık değerlendirmesi yapar.

AYM'nin yerleşik içtihadı (Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016, § 52):

"Anayasa'nın 17. maddesi, bir yakalamayı gerçekleştirmek için güç kullanımını yasaklamamaktadır. Ancak bu tür bir güç, sadece kaçınılmaz ve asla aşırı olmamak kaydıyla kullanılabilmektedir. Ayrıca kişinin kendi davranışından veya tutumundan dolayı fiziksel güce başvurmak kesinlikle zorunlu hâle gelmedikçe bu neviden fiiller, prensip olarak Anayasa'nın 17. maddesinde belirtilen yasağı ihlal edecektir."

Bu formülasyon, Barnes v. Felix'teki mantığa çok benzer:

• Güç kullanımı yasaklanmıyor
• Ama kaçınılmaz ve aşırı olmamalı
• Kişinin davranışından dolayı güç kullanmak kesinlikle zorunlu olmalı

AYM Kararları (2018-2025)

1. Ahmet Endes ve Diğerleri, B. No: 2018/19018, 15.12.2020:

Başvurucular, gece 02:00'de kolluk tarafından durduruldu ve iki başvurucu kolluk merkezine götürülerek fiziksel şiddete maruz kaldı. AYM, etkili soruşturma yapılmaması ve orantısız güç kullanımı nedeniyle eziyet ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğine karar verdi.

AYM'nin vurgusu:

• Olaya ilişkin beyanlar alınmadı
• Kamera kayıtları araştırılmadı
• Soruşturmada gerekli özen gösterilmedi

2. Mehmet Uçar, B. No: 2015/7357, 3.4.2019:

Polis memurlarının hukuka aykırı kuvvet kullanımı nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğine karar verildi. AYM, soruşturmanın gerektirdiği derinlikte yürütülmediğini vurguladı.

3. Melih Dalbudak, B. No: 2016/16050, 13.2.2020:

Polisin orantısız güç kullanımı sonucu hayati tehlike oluşması ve soruşturmadaki eksiklikler nedeniyle yaşam hakkının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiği.

4. Osman Gökalp, B. No: 2019/7312, 3.2.2022:

Hukuka aykırı olarak zor kullanılması nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi ve usul boyutunun ihlal edildiği.

AYM'nin "Etkili Soruşturma" Yükümlülüğü

AYM, Barnes v. Felix'teki gibi, sadece maddi boyuta değil, usul boyutuna da önem verir. Kolluk güç kullanımı iddialarının etkili bir şekilde soruşturulması gerekir:

Gerekli adımlar:

• Tanık ifadelerinin alınması
• Bilirkişi incelemeleri
• Sağlık raporları
• Kamera kayıtları
• Olay yerinin incelenmesi
• Soruşturmanın bağımsız ve tarafsız olması

AYM, soruşturmada bu adımlar atılmadığında usul boyutunun ihlali kararı verir.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Durumu

AYM, polis şiddeti davalarında HAGB kararı verilmesini caydırıcılığı zayıflattığı için eleştirmektedir.

AYM'nin görüşü (Göstericinin Darbedilerek Öldürülmesi, B. No: 2013/3936):

"HAGB kararı verilmesi, kötü muamele fiillerine karışan kamu görevlilerine hoşgörüyle yaklaşıldığı izlenimini uyandırmaktadır. Bu durum ise bu tür fiillere eğilimli görevlileri cesaretlendirebilecektir."

Bu eleştiri, Barnes v. Felix'teki "cezasızlık" kaygısıyla paralellik göstermektedir.

Karşılaştırma: ABD vs Türkiye

Kriter

ABD (Fourth Amendment)

Türkiye (Anayasa m.17)

Anayasal Temel

Fourth Amendment (makul olmayan arama ve el koyma yasağı)

Anayasa m.17 (işkence ve kötü muamele yasağı)

Test

"Totality of circumstances" (koşulların bütünü)

"Orantılı güç" (kaçınılmaz ve aşırı olmamalı)

Precedent

Graham v. Connor (1989), Tennessee v. Garner (1985)

AYM Gülşah Öztürk (2016), Ahmet Endes (2020)

Değerlendirme

Tüm olay zinciri (Barnes v. Felix 2025)

Tüm olay bağlamı (AYM yerleşik içtihat)

Makullük Standardı

"Makul bir memurun bakış açısından"

"Kaçınılmaz ve asla aşırı olmayan güç"

Usul Boyutu

Civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983)

Etkili soruşturma yükümlülüğü

Caydırıcılık

Tazminat + qualified immunity tartışmaları

HAGB eleştirisi, cezasızlık kaygısı

Pratik Örnekler

Senaryo 1: Hareket Eden Araca Atlamak (Barnes Benzeri)

Durum: Polis memuru, trafik ihlali nedeniyle bir sürücüyü durdurur. Sürücü, ehliyetini gösteremez ve araç içinde karıştırmaya başlar. Polis, sürücüye araçtan inmesini emreder ama sürücü yerine aracı hareket ettirmeye başlar. Polis, hareket eden aracın kapısına atlar ve sürücüye ateş eder.

ABD - Moment-of-threat kuralı (ÖNCE):

• Soru: Polis kapıdayken tehlikede miydi?
• Cevap: Evet, hareket eden araçta can tehlikesi var.
• Sonuç: Güç kullanımı makul.

ABD - Totality-of-circumstances kuralı (ŞİMDİ):

• Soru: Tüm olay zincirinde polisin davranışları makul müydü?
• Değerlendirme: Polis neden hareket eden araca atladı? Bu karar makul müydü? Başka seçenekler var mıydı? Plaka numarasını almak, takip etmek, radyoyla destek istemek gibi?
• Sonuç: Belki makul değil (jüri kararı gerekebilir).

Türkiye - AYM yaklaşımı:

• Soru: Güç kullanımı kaçınılmaz ve aşırı olmayan mıydı?
• Değerlendirme: Polisin tüm davranışları (neden araca atladı?), sürücünün davranışı (kaçış girişimi), alternatif yöntemler (takip, destek isteme) değerlendirilir.
• Sonuç: Orantılılık analizi gerekir.

Senaryo 2: Gösteri Sırasında Biber Gazı Kullanımı

Durum: Gösteriye katılan kişilere polis biber gazı sıkar. Bir gösterici, gazdan etkilenerek astım krizi geçirir ve hastaneye kaldırılır.

ABD yaklaşımı (Totality):

• Gösterinin şiddeti neydi?
• Göstericiler polise saldırdı mı?
• Polis önce uyarı yaptı mı?
• Alternatif yöntemler denendi mi?
• Biber gazı kullanımı orantılı mıydı?

Türkiye - AYM yaklaşımı (Yaşam Hakkı ve Kötü Muamele Yasağı):

• AYM'nin ilkesi: Biber gazı, "direncin kırılması için elverişli olan diğer araçların öncelikle denenmesi ve bunlardan bir sonuç elde edilememesi" durumunda kullanılabilir.
• Değerlendirme: Polis önce başka yöntemler denedi mi? Biber gazı son çare miydi? Aşırı mı kullanıldı?
• Sonuç: Tüm olay bağlamında orantılılık değerlendirmesi.

Senaryo 3: Yakalama Sırasında Darp

Durum: Polis, şüpheliyi yakalamaya çalışırken şüpheli direniş gösterir. Polis, şüpheliyi yere yatırıp kelepçelerken ağır şekilde darbeder.

ABD yaklaşımı (Totality + Graham faktörleri):

• Suçun ciddiyeti: Hangi suç? Şiddet suçu mu?
• Tehdit: Şüpheli polis için tehdit miydi? Silahlı mıydı?
• Direniş: Şüpheli aktif direnişte miydi yoksa pasif mi?

Türkiye - AYM yaklaşımı:

• İlke: "Kişinin kendi davranışından dolayı güce başvurmak kesinlikle zorunlu hâle gelmedikçe bu neviden fiiller kötü muamele sayılır."
• Değerlendirme: Şüphelinin direnişi ne kadar şiddetliydi? Darp gerekli miydi yoksa aşırı mı?
• Etkili soruşturma: Darp iddiaları araştırıldı mı? Sağlık raporu alındı mı?

Sonuç ve Öneriler

Bu yazıda Avukat Yusuf KILIÇKAN tarafından incelenen Barnes v. Felix kararı (605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, 15 Mayıs 2025), ABD Yüksek Mahkemesi'nin polis güç kullanımının değerlendirilmesinde "moment-of-threat" kuralını oybirliğiyle (9-0) reddettiğini gösterdi. SCOTUS, Graham v. Connor (490 U.S. 386 (1989)) ve Tennessee v. Garner (471 U.S. 1 (1985)) precedentlerine dayanarak, güç kullanımının "totality of the circumstances" (koşulların bütünü) çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Karar, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri için değil, dünya genelinde polis güç kullanımının denetimi için emsal niteliği taşımaktadır. Türkiye'de Anayasa Mahkemesi de benzer bir yaklaşım benimseyerek, kolluk güçlerinin "orantılı güç" kullanması gerektiğini ve bu orantılılığın tüm olay bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Polis Birimleri İçin Öneriler:

1. Tüm Olay Zincirine Dikkat: Polis memurları, güç kullanımı kararlarını yalnızca son an'a göre değil, tüm olay zincirine göre değerlendirmelidir. Kendi kararlarının tehlikeli bir durum yaratıp yaratmadığını sorgulamalıdırlar.

2. Alternatif Yöntemleri Öncelik: Ölümcül güç kullanımı son çare olmalıdır. Takip etme, destek isteme, müzakere gibi alternatif yöntemler öncelikle denenmelidir.

3. Eğitim ve Protokoller: Polis akademileri ve eğitim programları, "totality of circumstances" ve "orantılı güç" ilkelerini vurgulamalıdır.

4. Belgeleme: Tüm olay zinciri (kamera kayıtları, raporlar) detaylı şekilde belgelenmelidir.

Vatandaşlar İçin Öneriler:

1. Haklarınızı Bilin: Polisin güç kullanımı sınırsız değildir. Orantısız güç kullanımı Fourth Amendment (ABD) veya Anayasa m.17 (Türkiye) ihlalidir.

2. Kanıt Toplayın: Mümkünse olayı kaydedin (video, fotoğraf). Tanık bilgilerini alın.

3. Hukuki Destek: Orantısız güç kullanımı durumunda mutlaka bir avukattan destek alın. ABD'de civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983), Türkiye'de AYM bireysel başvuru yolları mevcuttur.

4. Etkili Soruşturma Talep Edin: Türkiye'de özellikle, polis şiddeti iddialarının etkili bir şekilde soruşturulması hakkınızdır. Soruşturma yetersizse, bu da AYM'ye başvuru sebebidir.

Barnes v. Felix kararı, polis hesap verebilirliği için önemli bir adım olmakla birlikte, Fifth Circuit'in remand sonrası kararı (18 Eylül 2025) göstermiştir ki, "totality of circumstances" testi bile her zaman polis aleyhine sonuç vermeyebilir. Ancak en azından, artık polisin kendi yarattığı tehlikeler de mahkeme değerlendirmesine dahil edilebilecektir. Bu, uzun vadede polis şiddetinin azaltılması için umut verici bir gelişmedir.

❓ Sık Sorulan Sorular

S: "Moment-of-threat" kuralı tam olarak ne anlama geliyordu?
C: Bazı federal temyiz mahkemelerinin (özellikle Fifth Circuit) uyguladığı bu kural, polisin güç kullanımının makul olup olmadığını değerlendirirken yalnızca polisin silah kullandığı son saniyeye bakmayı gerektiriyordu. Bu anın öncesindeki olaylar (polisin kararları, şüphelinin davranışları) "ilgisiz" sayılıyordu. Barnes v. Felix (2025) ile bu kural anayasaya aykırı bulundu.

S: Barnes v. Felix kararı neden 9-0 oybirliği ile alındı?
C: Çünkü Supreme Court'un 1989'daki Graham v. Connor ve 1985'teki Tennessee v. Garner kararlarındaki "totality of circumstances" (koşulların bütünü) testi çok açıktı. Moment-of-threat kuralı bu precedentlere açıkça aykırıydı. Hatta kararı yazan Fifth Circuit hakimi (Judge Higginbotham) bile eşzamanlı görüşünde kuraldan rahatsızlığını belirtmişti.

S: Karar, polislerin hiç güç kullanamaması anlamına mı geliyor?
C: Hayır. Karar, polisin makul güç kullanabileceğini kabul ediyor. Ancak bu "makullük" artık tüm olay zinciri bağlamında değerlendirilecek, yalnızca son an'a göre değil. Justice Kavanaugh'un concurrence'ı da polis güvenliğinin önemini vurguluyor.

S: "Officer-created jeopardy" (memurun yarattığı tehlike) nedir?
C: Polis memurunun kendi kararlarıyla tehlikeli bir durum yaratması. Örneğin Barnes'ta, Felix hareket eden araca atladı. Bu atlama kararı olmasa, can tehlikesi olmayacaktı. Barnes kararı, artık bu tür memurun kararlarının da değerlendirmeye dahil edilebileceğini gösteriyor. Ancak SCOTUS bu konuda doğrudan karar vermedi, alt mahkemelere bıraktı.

S: Türkiye'de benzer bir yaklaşım var mı?
C: Evet. Anayasa Mahkemesi, kolluk güç kullanımını Anayasa m.17 (kötü muamele yasağı) çerçevesinde değerlendirirken "orantılı güç" ilkesini uygular. Bu ilke, gücün "kaçınılmaz ve asla aşırı olmayan" şekilde kullanılmasını gerektirir ve tüm olay bağlamında değerlendirilir (AYM Gülşah Öztürk, B. No: 2013/3936, 17/2/2016).

S: Barnes davasının sonucu ne oldu? Felix ceza aldı mı?
C: Hayır. SCOTUS, davayı Fifth Circuit'e iade etti (remand). Fifth Circuit, 18 Eylül 2025'te "totality of circumstances" testini uygulayarak yine Felix lehine karar verdi. Gerekçe: Tüm koşullar dikkate alındığında bile, Felix'in güç kullanımı makuldü (Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025)).

S: Polis şiddeti durumunda ne yapmalıyım?
C: ABD'de: Civil rights lawsuit (42 U.S.C. § 1983) açabilirsiniz. Bir civil rights avukatından destek alın. Türkiye'de: Savcılığa suç duyurusunda bulunun, etkili soruşturma yapılmasını talep edin. Soruşturma yetersizse, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapabilirsiniz (Anayasa m.17 - kötü muamele yasağı). Mutlaka bir avukattan destek alın.

S: Hangi devreler "moment-of-threat" uyguluyordu?
C: Barnes v. Felix'ten önce, dört federal temyiz mahkemesi (circuit) bu kuralı uyguluyordu: Second, Fourth, Fifth (en katı), ve Eighth Circuit. Diğer dokuz circuit (First, Third, Sixth, Seventh, Ninth, Tenth, Eleventh, D.C.) totality-of-circumstances testini uyguluyordu. Barnes kararı ile tüm devreler artık totality testini uygulamak zorunda.

S: "Totality of circumstances" testinde hangi faktörler dikkate alınır?
C: Graham v. Connor (1989) kararına göre: (1) Suçun ciddiyeti, (2) Şüphelinin oluşturduğu tehdit, (3) Şüphelinin aktif direnişi veya kaçış girişimi, (4) Memurun o andaki bilgileri, (5) Önceki olaylar ve bağlam, (6) Alternatif yöntemlerin varlığı. Değerlendirme "makul bir memurun bakış açısından" yapılır.

S: Türkiye'de polis şiddeti iddialarında "etkili soruşturma" ne demek?
C: AYM'ye göre, kolluk güç kullanımı iddialarının titizlikle, bağımsız ve tarafsız şekilde soruşturulması gerekir. Bu, tanık ifadeleri alınmasını, bilirkişi raporları hazırlanmasını, kamera kayıtlarının incelenmesini, sağlık raporlarının alınmasını içerir. Soruşturma bu standartları karşılamazsa, "usul boyutunun ihlali" söz konusudur (AYM Ahmet Endes, B. No: 2018/19018, 15.12.2020).

S: Barnes kararı dünyada başka yerlerde etkili olur mu?
C: Evet, emsal niteliğinde. Birçok ülke, polis güç kullanımı standartlarını belirlerken SCOTUS kararlarından etkilenir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) de benzer "orantılılık" ilkeleri uygular (AİHS m.2 - yaşam hakkı, m.3 - kötü muamele yasağı). Barnes kararı, dünya genelinde polis hesap verebilirliğinin artırılması için önemli bir referans olabilir.

📚 İlgili Yazılar

• İşçiyi İşten Çıkartma Yolları - Derhal Fesih, İşe İade Davası ve Tazminatlar
• Yurtdışından Sosyal Medya Hakaret - Türkiye'de Soruşturma
• Uşak WhatsApp Beğeni Olayı - Disiplin Soruşturması
• Case v. Montana - SCOTUS Çocuk Hakları Kararı

Kaynaklar:

Barnes v. Felix, 605 U.S. 73 (2025), No. 23-1239, 15 Mayıs 2025

Graham v. Connor, 490 U.S. 386 (1989)

Tennessee v. Garner, 471 U.S. 1 (1985)

Plumhoff v. Rickard, 572 U.S. 765 (2014)

Barnes v. Felix, 91 F.4th 393 (5th Cir. 2024) (alt mahkeme)

Barnes v. Felix, No. 22-20519, 2025 WL 2674139 (5th Cir. Sep. 18, 2025) (remand sonrası)

Harris v. Serpas, 745 F.3d 767 (5th Cir. 2014)

Pennsylvania v. Mimms, 434 U.S. 106 (1977)

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.17

AYM, Ahmet Endes ve Diğerleri, B. No: 2018/19018, 15.12.2020

AYM, Mehmet Uçar, B. No: 2015/7357, 3.4.2019

AYM, Melih Dalbudak, B. No: 2016/16050, 13.2.2020

AYM, Osman Gökalp, B. No: 2019/7312, 3.2.2022

AYM, Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016

Yazar Hakkında

Avukat Yusuf KILIÇKAN, Türk ceza hukuku, miras hukuku ve dijital hukuk alanlarında uzmanlaşmış avukattır. yusufkilickan.av.tr hukuk blogunun yazarıdır.

Website: yusufkilickan.av.tr

Bu yazıdaki görüş ve değerlendirmeler Avukat Yusuf KILIÇKAN'ın kişisel araştırma ve emeğini yansıtmaktadır.

#scotus