Belediyenin El Koyduğu Taşınmazlar İçin Hangi Mahkemeye Gidilmeli?
Vatandaşların en çok mağduriyet yaşadığı konulardan biri; mülkiyetindeki arazinin imar planında yol, park veya yeşil alan olarak ayrılmasına rağmen belediye tarafından yıllarca kamulaştırılmamasıdır. "Kamulaştırmasız el atma" olarak bilinen bu durumda, mülk sahibi arazisini kullanamaz ancak bedelini de alamaz. Uyuşmazlık Mahkemesi, Çankaya Belediyesi ile bir vatandaş arasındaki uyuşmazlığı inceleyerek bu tür davaların hangi mahkemede açılması gerektiğine dair önemli bir karar verdi.
Çankaya Belediyesi Örneği: Yıllarca Süren Belirsizlik
İncelemeye konu olayda bir vatandaş, Çankaya’daki tapulu arazisinin belediye tarafından fiilen işgal edilerek yol ve yeşil alan yapıldığını belirterek tazminat davası açtı. Ancak davanın hangi yargı kolunda (idari mi yoksa adli mi) görüleceği konusunda mahkemeler arasında uzun süre gidip gelindi. Belediye, yapılan işlemin bir "imar uygulaması" olduğunu savunarak davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini iddia etti. Vatandaş ise mülkiyet hakkının ihlal edildiğini belirterek asliye hukuk mahkemesine başvurdu.
Uyuşmazlık Mahkemesi Kararı: Adli Yargı Görevlidir
Uyuşmazlık Mahkemesi dosyayı inceleyerek bu karmaşaya son verdi. Kararın dayanağı, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na 2022 yılında eklenen ek maddedir. Bu yeni düzenlemeye göre:
İmar planında kamu hizmetine (yol, yeşil alan, park vb.) ayrılan taşınmazların, kanunda belirtilen süreler içinde belediyece kamulaştırılmaması durumunda mülkiyet hakkı kısıtlanmış sayılır.
Taşınmaz maliklerinin mülkiyet hakkından kaynaklı bedel talebiyle açacağı davalar artık adli yargıda (Asliye Hukuk Mahkemelerinde) görülür. Mahkeme, idarenin bir taşınmaza imar planı gereği el koyup işlem yapmamasının veya süreci sürüncemede bırakmasının mülkiyet hakkına müdahale olduğuna dikkat çekti. Bu nedenle, idari yargının görevli olduğu yönündeki itirazları reddederek davanın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğine hükmetti.
Bu Karar Vatandaş İçin Ne Anlama Geliyor?
Eğer sizin de bir taşınmazınız imar planında kamu alanına ayrılmışsa ve belediye burayı ne kamulaştırıyor ne de kullanmanıza izin veriyorsa şu yolları izleyebilirsiniz:
1. Belirsizliği Sonlandırın: Belediyenin imar planı üzerinden arazinizin fiili olarak kullanımına engel olması etmesi bir hak ihlalidir. Kanuni sürelerin geçmesiyle birlikte dava açma hakkınız doğar.
2. Doğru Mahkemeye Başvurun: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin bu net kararı sayesinde, davanızı doğrudan Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açarak zaman kaybetmeden tazminat sürecini başlatabilirsiniz.
3. Bedel Artırımı ve Tazminat: Taşınmazın güncel değeri üzerinden tazminat talep edebilir, mülkiyet hakkınızın kısıtlanmasından doğan zararların giderilmesini isteyebilirsiniz. Mülkiyet hakkı Anayasa ile korunan temel bir haktır. İdarelerin planlama yetkilerini kullanarak bu hakkı süresiz olarak askıya alması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Bu tür durumlarda uzman bir hukukçudan destek alarak yargı yoluna başvurmak en sağlıklı yöntem olacaktır.
--------------------------------------------------------------------------------
Bu içerik, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 13/10/2025 tarihli ve 2025/126 Esas, 2025/639 Karar sayılı ilamı temel alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
#uyusmazlik-mahkemesi-kararlari