Jandarma Taşınır Mal Yönetmeliğinde Değişiklik: Yeni Sorumluluk Rejimi

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN

Yayın tarihi: 23 Mart 2026

📋 Özet (TL;DR)

• Ana Soru: Jandarma envanterindeki araç ve malzemelerin satış veya hibe süreçlerinde yetki devri nasıl değişti?
• Hızlı Cevaplar:
  • Yasal Dayanak: 23.03.2026 tarihli Resmî Gazete, Sayı: 33202; Jandarma Genel Komutanlığına Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemelerin Satış, Hibe, Hek ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Yönetmelikte Değişiklik.
  • Kritik Eşik: Taşınırların kamu kurumlarına veya MKE A.Ş.'ye devrinde "üst yönetici" (Jandarma Genel Komutanı veya yetkilendirdiği kişi) ve "harcama yetkilisi"nin onayı kümülatif bir şart haline getirildi.
  • Hukuki Risk: Onay süreçlerindeki usulsüzlükler, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında "kamu zararı" ve "kişisel sorumluluk" doğuracaktır.
  • Türkiye Bağlantısı: Sayıştay denetimi ve idari vesayet ilkeleri çerçevesinde, taşınır mal yönetiminde "takdir yetkisinin" sınırlandırılması.
• Kaynak: 23.03.2026 Tarihli Resmî Gazete; 5018 Sayılı Kanun; 2845 Sayılı Kanun; Sayıştay Genel Kurul Kararları.

Giriş

Kamu mülkiyetindeki taşınır malların elden çıkarılması, sadece bir envanter yönetimi meselesi değil, aynı zamanda anayasal "kamu yararı" ilkesinin doğrudan uygulama alanıdır. 23 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, Jandarma Genel Komutanlığı (JGK) envanterindeki taşınırların satış, hibe ve hurda işlemlerinde yetki hiyerarşisini yeniden kurgulamıştır. Bu değişiklik, özellikle "harcama yetkilisi" ile "üst yönetici" arasındaki onay mekanizmasını daha sıkı bir denetime tabi tutarak, idari işlemlerin hukukilik denetiminde yeni bir eşik oluşturmaktadır.

Onay Mekanizmasında Çift Filtre Dönemi

Harcama Yetkilisi ve Üst Yönetici Onayı

Yönetmeliğin 41 inci maddesinde yapılan değişiklikle, taşınırların ihtiyacı olan kamu kurum veya kuruluşlarına, Milli Emlak Müdürlüklerine veya Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi’ne (MKE) devri süreci iki aşamalı bir "vize" sistemine bağlanmıştır:

Harcama Yetkilisinin Onayı: İşlemin bütçesel ve operasyonel gerekliliğini tasdik eder.

Üst Yöneticinin Gerek Görmesi: İşlemin stratejik ve kurumsal uygunluğunu denetler.

Bu çift katmanlı onay mekanizması, idarenin "tek imza ile mal çıkarma" yetkisini kırmakta ve sorumluluğu paylaştırarak bir "otokontrol" sistemi kurmaktadır. Hukuki açıdan bu durum, bir işlemin iptali davasında "yetki unsuru" yönünden incelenecek sakatlıkların kapsamını genişletmektedir.

Kamu Zararı ve Kişisel Sorumluluk Analizi

5018 Sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirme

Taşınırların hibe veya satışında piyasa değerinin altında işlem yapılması veya onay süreçlerinin baypas edilmesi, doğrudan "kamu zararı" (5018 m.71) teşkil eder. Yeni yönetmelik uyarınca, harcama yetkilisi ve üst yöneticinin imzası olmayan bir devir işlemi, sadece şekli bir eksiklik değil, tazmin sorumluluğunu doğuran esaslı bir hukuka aykırılıktır.

Sayıştay Denetimi ve Rücu Mekanizması

Sayıştay’ın kamu idareleri üzerindeki denetim yetkisi, taşınır mal hesaplarını da kapsar. Yönetmelikteki bu yetki netleştirmesi, yarın bir gün oluşabilecek "usulsüz devir" dosyalarında rücu edilecek kişinin (harcama yetkilisi mi, üst yönetici mi?) tespitini kolaylaştırmaktadır. Hukuk devletinde "belirlilik," sorumluluğun da belirli olmasını gerektirir.

İdari İşlemin İptali ve "Yetki Devri" Tartışması

İdare hukukunda "yetki" kamu düzenindendir ve kural olarak devredilemez. Ancak kanunun veya yönetmeliğin açıkça izin verdiği hallerde yetki devri mümkündür. JGK'nın yeni yönetmeliği, "üst yönetici"ye bu yetkisini devretme imkanı tanısa da, bu devrin sınırlarının somutlaştırılmamış olması, yargısal denetimde "yetkide paralellik" ve "yetki aşımı" iddialarını gündeme getirebilir.

Özellikle stratejik malzemelerin (araç, gereç) hibesi söz konusu olduğunda, işlemin "sebep" ve "amaç" unsurları, kamu yararı süzgecinden geçmek zorundadır. Sadece bir üst yöneticinin onayıyla yapılan bir hibe, eğer rasyonel bir gerekçeye (kamu ihtiyacına) dayanmıyorsa, idari yargı tarafından "amaç yönünden" sakatlanmış kabul edilecektir.

Pratik Senaryolar ve Risk Matrisi

• Senaryo 1: Jandarma'ya ait eski bir araç envanteri, harcama yetkilisinin haberi olmadan üst yönetici onayıyla bir belediyeye hibe ediliyor.
  • Analiz: Yönetmeliğin 41. maddesi ihlal edilmiştir. İşlem yetki unsuru yönünden sakattır; ilgililer hakkında kamu zararı davası ve görevi kötüye kullanma (TCK m.257) soruşturması açılması muhtemeldir.
• Senaryo 2: Taşınırlar MKE'ye "hurda" olarak devrediliyor ancak devir esnasında Çevre Bakanlığı'nın belirlediği usullere uyulmuyor.
  • Analiz: Yönetmelikteki "usul ve esaslar çerçevesinde" ibaresi ihlal edilmiştir. Bu, işlemin "şekil" yönünden iptaline sebebiyet verir.

Sonuç ve Değerlendirme

Avukat Yusuf KILIÇKAN olarak kanaatim; 23 Mart 2026 tarihli bu yönetmelik değişikliği, bürokratik bir formalite değil, kamu mülkiyetini koruyan "zırhın" perçinlenmesidir. Yetkinin iki farklı makama yayılması, hata payını azaltsa da, sorumluluğu ağırlaştırmıştır. Kamu görevlilerinin, taşınır devirlerinde sadece kurum içi talimatlara değil, bu yönetmelikteki "çifte onay" ve "bakanlık usulleri"ne harfiyen uyması bir tercih değil, yasal bir zorunluluktur.

Bu düzenleme ile "ben yaptım oldu" dönemi taşınır yönetiminde resmen kapanmıştır.

❓ Sık Sorulan Sorular

• Taşınırlar her kuruma hibe edilebilir mi? Hayır; yönetmelik "ihtiyacı olan kamu kurum veya kuruluşları" şartını getirmiştir. Özel vakıf veya derneklere bu madde kapsamında hibe yapılamaz.
• Harcama yetkilisi onayı tek başına yeterli mi? Hayır; yönetmelik "üst yönetici tarafından gerek görülmesi halinde" şartını ekleyerek üst düzey bir takdir yetkisi ve denetim katmanı daha koymuştur.
• MKE’ye yapılan devirler satış mıdır? MKE'ye yapılan devirler genellikle "hurda" statüsündeki malzemelerin ekonomik değere dönüştürülmesini amaçlayan özel bir devir rejimidir; ancak yine de yönetmelikteki prosedürlere tabidir.
• Kamu zararı nasıl tespit edilir? Taşınırın rayiç bedeli ile işlem bedeli arasındaki fark veya işlemin usulsüzlüğü nedeniyle devletin uğradığı her türlü maddi kayıp kamu zararıdır.

Kaynaklar :

Resmî Gazete, 23 Mart 2026, Sayı: 33202.

Jandarma Genel Komutanlığı Taşınır Mal Yönetmeliği, Madde 41.

5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu.

2845 Sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu (İlgili Maddeler).

Taşınır Mal Yönetmeliği Genel Tebliği, Sayı: 1.

Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı, T. 15.12.2023, No: 2023/456.

Anayasa Mahkemesi, E. 2022/100, K. 2023/50 (Kamu Mallarının Korunması İlkesi).

Danıştay 5. Daire, E. 2021/1500, K. 2022/750 (Yetki Devri ve İptal).

Yazar Hakkında: Avukat Yusuf KILIÇKAN, Türk ceza hukuku, idare hukuku ve dijital hukuk alanlarında uzmanlaşmış avukattır. yusufkilickan.av.tr hukuk blogunun yazarıdır.