Kargo ve Lojistik Hasarları

TL;DR: Kargo ve lojistik hasarları, taşıma sözleşmesinin ifası sırasında eşyanın zıyaı, hasarı veya gecikmesi nedeniyle doğan uyuşmazlıklardır. Türk Ticaret Kanunu md. 875 uyarınca taşıyıcı, eşyayı teslim almasından teslim etmesine kadar geçen sürede meydana gelen zararlardan sorumludur; ancak TTK md. 876'da öngörülen "en yüksek özen" şartını ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir. Tüketici ilişkilerinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun devreye girerken, uluslararası taşımalar CMR Konvansiyonu'na tabidir. Yargıtay, tazminat hesaplamasında fatura bedeli yerine eşyanın teslim alındığı yer ve zamandaki piyasa değerini esas almaktadır. Bu yazı, yurtiçi ve uluslararası taşımalarda sorumluluk rejimini, ispat yükünü, tazminat hesaplamasını ve pratik risk yönetimi adımlarını güncel mevzuat, Yargıtay içtihatları ve karşılaştırmalı hukuk kaynakları ışığında saha deneyimiyle değerlendirir.

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN
Tarih: 28 Nisan 2026

Taşıma Hukukunun Temel Çerçevesi
Kargo ve lojistik hasarları hukuku, Türk Ticaret Kanunu (TTK), Türk Borçlar Kanunu (TBK), Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) ve uluslararası sözleşmelerden oluşan çok katmanlı bir yapıya sahiptir. TTK md. 850 vd., taşıma sözleşmesini ticari bir işlem olarak düzenlerken, TBK md. 112 genel kusur sorumluluğunu, TKHK ise tüketici odaklı koruma mekanizmalarını işletir.
Uluslararası karayolu taşımalarında ise 1956 tarihli CMR Konvansiyonu, Türkiye'nin 1995 yılında onaylamasıyla iç hukukta kanun hükmünde bağlayıcılık kazanmıştır.
Bu kaynak hiyerarşisi, uygulayıcıların öncelikle taşımanın niteliğini (yurtiçi/uluslararası, ticari/tüketici) tespit etmesini, ardından ilgili rejimi uygulamasını gerektirir.

Yurtiçi Taşımalarda TTK Rejimi
Yurtiçi eşya taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu TTK md. 875 ile belirlenir. Buna göre taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.
Ancak TTK md. 876 uyarınca, zarar taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.
Bu düzenleme, taşıyıcı lehine bir kusur karinesi oluştururken, ispat yükünü taşıyıcıya yükler. Pratikte, kargo firmalarının "sorumluluk belgesi" imzalatması TTK md. 854 gereği geçersizdir; taşıyıcının sorumluluğu önceden hafifletilemez veya kaldırılamaz.

Uluslararası Taşımalarda CMR Konvansiyonu
CMR Konvansiyonu, yükleme yeri ile teslim yeri en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede bulunan karayolu ile eşya taşımalarına uygulanır.
Konvansiyon md. 17 uyarınca taşıyıcı, eşyanın teslim alınmasından teslimine kadar geçen sürede meydana gelen zıya, hasar ve gecikmeden sorumludur; ancak md. 17/4'te sayılan özel hallerde (yetersiz ambalaj, eşyanın doğal niteliği, canlı hayvan taşınması vb.) sorumluluktan kurtulabilir.
CMR'de tazminat limiti, kilogram başına 8,33 SDR (Özel Çekme Hakkı) olarak belirlenmiştir; ancak taşıyıcının kastı veya ağır kusuru ispatlanırsa bu sınır aşılabilmektedir.
Yargıtay, uluslararası taşımalarda CMR'nin öncelikli uygulanması gerektiğini, TTK hükümlerinin ancak CMR'nin boşluk bıraktığı alanlarda ikincil kaynak olarak değerlendirilebileceğini vurgulamıştır.

Tüketici İlişkilerinde TKHK'nın Tamamlayıcı Rolü
E-ticaret ve mesafeli satışlarda, malın tüketiciye teslimine kadar geçen süredeki hasar ve kayıplarda satıcı asli sorumludur. TKHK md. 9 uyarınca satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür; kargo sürecindeki zararlar doğrudan satıcının sorumluluğuna girer.
Ancak satıcı, zararı kargo firmasına rücu edebilir. Bu üçlü ilişkide tüketici, doğrudan satıcıya başvurarak seçimlik haklarını (sözleşmeden dönme, bedel iadesi, ayıplı malın değiştirilmesi) kullanabilir; satıcı ise taşıyıcıya karşı tazminat davası açabilir.
Yargıtay, tüketici uyuşmazlıklarında TKHK'nın koruyucu hükümlerinin TTK ile uyumlu yorumlanması gerektiğini belirtmiştir.

Taşıyıcı Sorumluluğunun Şartları ve İstisnaları
Taşıyıcının sorumluluğunun doğması için üç temel şart aranır: (1) taşıma sözleşmesinin varlığı, (2) eşyanın taşıyıcıya teslimi, (3) zıya, hasar veya gecikmenin taşıma süresince meydana gelmesi.
Bu şartlar gerçekleştiğinde, taşıyıcı kusur karinesi altında sorumludur; yani zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını ispatlamak zorundadır.

Özen Yükümlülüğü ve İspat
TTK md. 876, taşıyıcının sorumluluktan kurtulabilmesi için "en yüksek özen" gösterdiğini ispatlamasını şart koşar. Bu, objektif bir tacir standardıdır; taşıyıcının araç bakımı, sürücü eğitimi, rotalama, sigorta ve acil durum prosedürleri gibi tüm önlemleri almış olması beklenir.
Yargıtay, araç arızası veya üçüncü kişinin kusuru gibi durumlarda dahi taşıyıcının sorumluluğunun devam ettiğini, ancak taşıyıcının bu kişilere rücu hakkının saklı olduğunu belirtmiştir.
Pratikte, kargo firmalarının dijital takip sistemleri, sürücü logları ve sigorta poliçeleri "en yüksek özen" ispatında kritik delil niteliği taşır.

Özel Kurtulma Halleri
TTK md. 878, taşıyıcının sorumluluktan kurtulabileceği özel halleri saymıştır: (a) sözleşmeye uygun üstü açık araç kullanımı veya güverteye yükleme, (b) gönderenin yetersiz ambalajlaması, (c) eşyanın gönderen/gönderilen tarafından işlenmesi, (d) eşyanın doğal niteliği nedeniyle kolay zarar görmesi, (e) yetersiz etiketleme, (f) canlı hayvan taşıması, (g) gümrük mevzuatından kaynaklanan haller.
Ancak bu hallerde dahi taşıyıcı gerekli tüm önlemleri aldığını ve özel talimatlara uyduğunu ispatlamak zorundadır.
Örneğin, canlı hayvan taşımalarında taşıyıcı, hayvanın sağlığı için gerekli iklimlendirme, beslenme ve veteriner kontrollerini sağlamakla yükümlüdür; aksi halde sorumluluktan kurtulamaz.

Fiili Taşıyıcı ve Yardımcıların Sorumluluğu
TTK md. 888 uyarınca, taşıma kısmen veya tamamen üçüncü bir fiili taşıyıcı tarafından yerine getirilirse, bu kişi asıl taşıyıcı gibi sorumludur; asıl taşıyıcı ve fiili taşıyıcı müteselsilen sorumludur.
Aynı şekilde TTK md. 879, taşıyıcının yardımcılarına (çalışanlar, acenteler, taşeronlar) karşı ileri sürülen taleplerde, bu kişilerin de taşıyıcıya tanınan savunma ve sınırlandırma haklarından yararlanabileceğini düzenler; ancak kast veya ağır kusur halinde bu koruma uygulanmaz.
Bu düzenlemeler, lojistik zincirindeki tüm aktörlerin sorumluluğunu netleştirir ve tüketici/müşteri lehine koruma sağlar.
Tazminat Hesaplaması ve Yargıtay İçtihatları
Tazminat miktarının belirlenmesi, kargo hasar davalarının en çok tartışılan konusudur. TTK md. 880 uyarınca, eşyanın değeri taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki piyasa fiyatına göre belirlenir; piyasa fiyatı yoksa aynı tür ve nitelikteki malların cari değeri esas alınır.
Eşya satılmışsa, faturadaki satış bedeli piyasa fiyatı karinesi oluşturur; ancak bu karine çürütülebilir.

Piyasa Değeri Esası ve Fatura Bedeli Ayrımı
Yargıtay, son yıllarda verdiği emsal kararlarda, tazminat hesaplamasında fatura bedeli yerine eşyanın teslim alındığı tarihteki piyasa değerinin esas alınması gerektiğini vurgulamıştır.
Örneğin, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2026/120 K. 2026/175 T. 11.3.2026 tarihli kararında, kaybolan kargonun tazminatının fatura bedeli ile değil, piyasa değeri ile hesaplanması gerektiğini belirtmiştir.
Bu yaklaşım, enflasyon ve değer kaybı gibi dinamikleri dikkate alarak tüketicinin gerçek zararını tazmin etmeyi amaçlar.

Kısmi Hasar ve Tam Zıya Ayrımı
Eşyanın tamamen kullanılamaz hale gelmesi (tam zıya) halinde, tazminat eşyanın tam değeri üzerinden hesaplanır. Kısmi hasarda ise, hasarsız değer ile hasarlı değer arasındaki fark tazmin edilir.
Zararı azaltmak için yapılan makul harcamalar (ekspertiz, nakliye, depolama) da tazminata eklenir.
Uygulamada hasar tespit tutanakları, ekspertiz raporları ve piyasa araştırması delilleri kritik önem taşır.
Sorumluluk Sınırı ve İstisnaları
TTK md. 882, taşıyıcının sorumluluğunu kilogram başına 8,33 SDR ile sınırlandırır; ancak bu sınır, taşıyıcının kastı veya ağır kusuru ispatlanırsa uygulanmaz.
Yargıtay, taşıyıcının eşyayı depoda kaybetmesi, tüketiciye bilgi vermeden işlem yapması gibi durumlarda ağır kusur karinesi oluştuğunu, bu nedenle sorumluluk sınırının aşılabileceğini belirtmiştir.
Uluslararası taşımalarda CMR md. 23 de benzer bir sınır öngörür; ancak md. 29 uyarınca kast veya ağır kusur halinde sınır kaldırılır.

Uygulama Pratiğinde Delil Toplama ve Süre Yönetimi
Kargo hasar davalarında başarı, delil toplama ve sürelere uyumla doğrudan ilişkilidir. Uygulayıcılar için kritik adımlar şunlardır.
Hasar İhbarı ve Tespit Tutanağı
TTK md. 889 uyarınca, eşyanın zıyaı veya hasarı açıkça görülüyorsa, gönderen veya gönderilen en geç teslim anına kadar zıyaı veya hasarı taşıyıcıya bildirmek zorundadır; aksi halde eşyanın sağlam teslim edildiği karinesi oluşur.
Gizli hasarlarda ise ihbar süresi, eşyanın tesliminden itibaren yedi gündür.
Uygulamada kargo alıcısı hasarlı paketi teslim alırken "ihtirazi kayıt" düşmeli, fotoğraflı/video tutanak tutmalı ve taşıyıcı yetkilisine imzalatmalıdır.

Süreler ve Zamanaşımı
TTK md. 905 uyarınca, taşıma sözleşmesinden doğan davalarda zamanaşımı süresi bir yıldır; bu süre, eşyanın teslim edildiği veya teslim edilmesi gereken tarihten itibaren işler.
Ancak taşıyıcının kastı veya ağır kusuru ispatlanırsa zamanaşımı süresi üç yıla çıkar.
Tüketici davalarında TKHK md. 15 uyarınca zamanaşımı süresi iki yıldır; bu süre, ayıbın öğrenildiği tarihten itibaren işler.
Uygulamada sürelerin takibi ve ihtarnamelerin zamanında gönderilmesi hak kaybını önler.
Sigorta ve Rücu Mekanizmaları
Kargo firmaları, sorumluluk riskini yönetmek için nakliyat sigortası yaptırır; ancak sigorta poliçesi, taşıyıcının yasal sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Satıcı veya tüketici, zararı sigortacıdan talep edebilir; sigortacı ise taşıyıcıya rücu eder.
Uluslararası taşımalarda CMR sigortası zorunlu değildir, ancak pratikte taşıyıcılar risk yönetimi için yaptırır.
Uygulamada sözleşmelere sigorta koşullarının açıkça eklenmesi ve poliçe detaylarının paylaşılması uyuşmazlıkları azaltır.

Gönderen, Taşıyıcı ve Alıcı İçin Öneriler
Kargo hasar riskini yönetmek için tarafların proaktif adımlar atması gerekir.

Gönderen İçin
Eşyayı taşıma koşullarına uygun ambalajlayın; kırılgan mallar için özel koruyucu malzeme kullanın.
Kargo firmasına eşyanın değerini, niteliğini ve özel talimatları yazılı olarak bildirin; bu bildirim, tazminat hesaplamasında delil oluşturur.
Taşıma senedinde (konşimento) eşyanın durumunu açıkça tespit ettirin; fotoğraf/video ile destekleyin.
Sigorta yaptırın veya kargo firmasının sigorta kapsamını sorgulayın.

Taşıyıcı İçin
"En yüksek özen" standardını belgeleyin: araç bakım kayıtları, sürücü eğitim sertifikaları, rota planlaması ve acil durum prosedürleri.
Hasar ihbarı alındığında derhal tespit tutanağı düzenleyin; alıcı ve gönderenin imzasını kayıt altına alın.
Fiili taşıyıcı ve acentelerle yapılan sözleşmelerde sorumluluk paylaşımını ve rücu haklarını açıkça düzenleyin.
Dijital takip sistemleri ile eşyanın konumunu ve durumunu gerçek zamanlı izleyin; bu veriler "en yüksek özen" ispatında kritik delildir.

Alıcı (Tüketici) İçin
Kargoyu teslim alırken paketin durumunu kontrol edin; hasar şüphesinde teslim almadan önce tutanak tutun.
Hasar tespit edildiğinde 7 gün içinde yazılı ihbarda bulunun; e-posta, iadeli taahhütlü mektup veya noter kanalıyla bildirim yapın.
Fatura, ekspertiz raporu, piyasa fiyatı araştırması gibi delilleri toplayın; tazminat talebinde bu belgeleri sunun.
Satıcıya doğrudan başvurun; satıcı reddederse Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi'ne başvurun.

Avukat Yusuf KILIÇKAN
28 Nisan 2026

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kargo hasarında tazminat nasıl hesaplanır?
TTK md. 880 uyarınca, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki piyasa değeri esas alınır. Fatura bedeli karine oluşturur ancak çürütülebilir; ekspertiz raporu ve piyasa araştırması ile desteklenmelidir.

Kargo şirketi "sorumluluk belgesi" imzalatırsa bu geçerli midir?
Hayır. TTK md. 854 gereği, taşıyıcının sorumluluğunu önceden hafifleten veya kaldıran sözleşme hükümleri geçersizdir.

Hasar ihbarı için süre ne kadardır?
Açık hasarlarda en geç teslim anına kadar, gizli hasarlarda ise teslimden itibaren 7 gün içinde yazılı ihbarda bulunulmalıdır.

Uluslararası taşımada hangi hukuk uygulanır?
Yükleme ve teslim yeri en az biri CMR akit ülkesi olan iki farklı ülkede ise CMR Konvansiyonu uygulanır; aksi halde TTK hükümleri devreye girer.

Taşıyıcı ne zaman sorumluluktan kurtulur?
TTK md. 876 uyarınca, zarar taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı sebeplerden meydana gelmişse sorumluluktan kurtulur; ancak bu ispat yükü taşıyıcıdadır.

Tüketici doğrudan kargo firmasına mı yoksa satıcıya mı başvurmalı?
TKHK md. 9 gereği tüketici öncelikle satıcıya başvurabilir; satıcı zararı karşıladıktan sonra kargo firmasına rücu eder.

Kısmi hasarda tazminat nasıl belirlenir?
Hasarsız değer ile hasarlı değer arasındaki fark tazmin edilir; zararı azaltmak için yapılan makul harcamalar da eklenir.

Zamanaşımı süresi ne kadardır?
TTK md. 905 uyarınca taşıma davalarında zamanaşımı 1 yıldır; kast/ağır kusur halinde 3 yıla çıkar. Tüketici davalarında TKHK md. 15 uyarınca 2 yıldır.

CMR'de tazminat limiti nedir?
Kilogram başına 8,33 SDR (Özel Çekme Hakkı); ancak taşıyıcının kastı veya ağır kusuru ispatlanırsa bu sınır uygulanmaz.

Kargo kaybında piyasa değeri nasıl ispatlanır?
Benzer ürünlerin aynı tarihli piyasa fiyatları, ekspertiz raporu, borsa/komisyon kayıtları ve resmi fiyat listeleri ile ispatlanabilir.

Yazar Hakkında: Avukat Yusuf KILIÇKAN; ticaret hukuku, tüketici hukuku ve dijital hukuk alanlarında derinlemesine uzmanlığa sahiptir. Taşıma sözleşmeleri, lojistik risk yönetimi ve sınır ötesi uyuşmazlık çözüm süreçlerinde saha odaklı yaklaşım benimser. Uluslararası ticari ilişkilerde uyum yönetimi ve tahkim kurgusu konularında müvekkillerine stratejik danışmanlık sunar.

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır ve herhangi bir avukat-müvekkil ilişkisi kurulduğunu göstermez. İçerikteki analizler genel hukuk değerlendirmeleri olup, somut olaylara uygulanmadan önce güncel mevzuat, yargısal yorumlar ve idari düzenlemelerin bütüncül incelenmesi gerekir. Hukuki süreçlerde yerel yetkili mercilere ve bağımsız hukuk danışmanlarına başvurulması esastır. Yazar, metindeki bilgilerin zaman içinde değişebileceğini ve doğrudan hukuki tavsiye niteliği taşımadığını beyan eder.