Türkiye'de Askeri Personel Olma Yolları ve Sağlık Yeterlilik Şartları: Subay, Astsubay ve Uzman Erbaş İçin Geniş Kapsamlı Rehber
TL;DR: Türkiye'de askeri personel olmanın üç ana hattı bulunur: subaylık için Harp Okulları üzerinden dört yıllık lisans eğitimi, astsubaylık için Astsubay Meslek Yüksekokulları üzerinden iki yıllık ön lisans eğitimi ve uzman erbaşlık için doğrudan sözleşmeli alım. Dış kaynakta MSÜ, YKS ve KPSS eşikleri belirleyicidir; iç kaynakta astsubaylıktan subaylığa ve uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçişlerde 2026 itibarıyla ortalama sicil notunun tam notun yüzde doksan ve üzerinde olması, hizmet süresi, üniversite mezuniyeti ve kontenjan şartları aranır. Bu üç yolun tamamında ortak ve belirleyici bir eşik daha vardır: 86/11092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamındaki sağlık kurulu muayenesi. Görmede sınır her göz için ayrı ayrı bir diyoptri miyopi, hipermetropi ve astigmatizmadır; Danıştay 2. Dairesi'nin 30 Eylül 2025 tarihli kararı sonrası lazer ameliyatı öyküsü artık otomatik engel değildir. Psikiyatride geçmiş nevrotik bozukluklar ve DEHB için reaktif seyir ve kısa süreli tedavi şartıyla sağlıklı kararı verilebilir; düztabanlıkta muharip okullar için yirmi derece altı elenme sebebidir; yüz, boyun ve ellerde görünür dövme ise subay ve astsubay adaylığında kesin engeldir.
Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN | Tarih: 25 Ağustos 2026
Giriş
Türk Silahlı Kuvvetleri personel yapısı 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu üzerine kuruludur. Kanuni tanımda astsubay, kara, deniz, hava kuvvetleri ile Jandarma ve Sahil Güvenlik kadrolarının ast komuta kademelerinde subaya yardımcı olarak görevlendirilen askeri şahıs olarak tanımlanır. Üç hat için giriş rütbesi ve zirve rütbe farklıdır: subay asteğmen olarak başlayıp orgeneralliğe kadar yükselebilir, astsubay astsubay çavuş olarak başlayıp astsubay kıdemli başçavuşluğa kadar yükselebilir, uzman erbaş ise uzman onbaşı veya uzman çavuş olarak başlayıp uzman başçavuşluğa kadar ilerleyebilir.
Bu üç yolun ortak paydası, adayın eğitim, sınav ve mülakat aşamalarını geçmiş olsa dahi sağlık kurulu muayenesinden geçemezse hiçbir statüye kabul edilememesidir. Bu nedenle başvuru yollarını ve sağlık şartlarını birlikte değerlendirmek, gerçekçi bir başvuru stratejisi kurmanın ön koşuludur.
Subay Olma Yolları
Dış Kaynak: Harp Okulları
Sivil lise mezunları için birincil yol Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki Harp Okullarıdır. Kara Harp Okulu, Deniz Harp Okulu, Hava Harp Okulu, Hava İstihkam ve Hava Piyade sınıfları ile Sahil Güvenlik adına Deniz Harp Okulunda eğitim verilir. 2026 döngüsünde başvuru şartları şu şekilde özetlenebilir: Türk vatandaşı olmak, Harp Okulları ve Astsubay MYO için 1 Ocak 2005 ve sonrası doğumlu olmak, lise mezunu veya kayıt tarihine kadar mezun olacak durumda olmak, MSÜ sınavına ek olarak YKS-TYT ve YKS-AYT oturumlarına girmek.
Boy şartı erkek adaylar için 165-210 cm, kadın adaylar için 160-200 cm aralığındadır; 19 yaş altı adaylarda üst sınır 190 cm olarak uygulanır, Hava Harp Okulu için her iki cinsiyette de 165-190 cm aralığı aranır. Kadın adaylar Kara, Deniz ve Hava Harp Okullarına başvurabilir; Kara Harp Okulu sözel, Hava İstihkam ve Hava Piyade sınıfları erkek öğrenci ile sınırlıdır. Bu aşamalardan sonra fiziki değerlendirme, fiziki yeterlilik testi, mülakat ve sağlık kurulu muayenesi yapılır. Harp Okullarında öğretim süresi dört yıldır ve mezunlar asteğmen olarak nasbedilir.
İç Kaynak: Astsubaylıktan Subaylığa Geçiş
926 sayılı Kanun'un 109. maddesine dayanan bu yol, kadro ihtiyacına göre yıllık kontenjan ile açılır. Temel şartlar: kıdemli çavuş rütbesinde olmak ve astsubay olarak dördüncü hizmet yılını tamamlayıp yedinci hizmet yılını bitirmemiş olmak, en az dört yıllık fakülte veya yüksekokul mezunu olmak, sınava müracaat tarihinde astsubaylığa nasıp tarihinden itibaren alınmış mevcut sicil notları ortalamasının sicil tam notunun yüzde doksan ve daha yukarısında olması, askeri disiplin, tutum ve davranışları ile mesleki bilgi ve genel kültür bakımından subaylığa layık bulunduğunun sıralı sicil üstleri tarafından onanması ve subaylık nosyonu eğitimi ile seçim sınavlarında başarılı olunmasıdır. Başarılı olanlar teğmen olarak nasbedilir. Yeterli sicile rağmen kontenjan dolduğunda geçiş yapılamaz.
Astsubay Olma Yolları
Dış Kaynak: Astsubay Meslek Yüksekokulları
Kara, Deniz, Hava, Bando ve Sahil Güvenlik Astsubay Meslek Yüksekokulları bu hattı oluşturur. Bando için yetenek sınavı aranır. 2026 döngüsünde Türk vatandaşı olmak, kadın ve erkek adayların başvurabilmesi, Harp Okulları için en fazla 20 yaşında, Astsubay MYO için en fazla 21 yaşında olmak, MSÜ ve YKS-TYT puanına sahip olmak temel şartlardır. Astsubay MYO'larda AYT şartı aranmaz. Boy şartı Harp Okulları ile aynıdır. Eğitim süresi iki yıldır ve üç yılda, sağlık mazereti dahil azami dört yılda tamamlanması gerekir. Mezunlar astsubay çavuş olarak nasbedilir. Mezuniyet sonrası Dikey Geçiş Sınavı ile lisans tamamlanarak iç kaynak subaylık yoluna başvuru imkânı doğar.
İç Kaynak: Uzman Erbaşlıktan Astsubaylığa Geçiş
Bu geçiş için 2026 yılında mevzuat değişikliği yapılmıştır. Yeni düzenlemeye göre uzman erbaşların astsubaylığa geçişinde en az dört yıl sicil almış olmak ve mevcut sicil notları ortalamasının sicil tam notunun yüzde doksan ve üzerinde olması şartı aranır. Önceki uygulamada yüzde seksen ortalaması yeterli görülürken ve son yıl siciline bakılırken, değişiklik sonrası tüm sicillerin ortalaması esas alınır ve eşik yüzde doksana yükseltilmiştir. İki ayrı izlek bulunur: üniversite mezunu uzman erbaşlar doğrudan sınava girip kısa eğitim sonrası astsubay çavuş olarak nasbedilir; lise mezunu uzman erbaşlar ise Astsubay MYO giriş sınavına başvurur ve yaş sınırı olarak müracaat yılında 25 yaşını bitirmemiş olmak aranır. Yazılı sınav, fiziki yeterlilik ve mülakat ile sağlık yeteneği şartları bu yolda da uygulanır.
Uzman Erbaş Olma Yolları
Dış Kaynak: Sivil Kaynaktan Alım
Hukuki dayanak 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve ilgili yönetmeliktir. İki giriş rütbesi vardır: uzman onbaşı için ilköğretim mezuniyeti yeterli olabilir, uzman çavuş için lise mezuniyeti aranır ve çavuş olarak muvazzaflık hizmetini tamamlamış olmak avantaj sağlar. 2026 başvuru çerçevesi: Türk vatandaşı ve erkek olmak, müracaat yılının ocak ayı ilk günü itibarıyla 27 yaşını bitirmemiş olmak, muvazzaflık hizmetini yapmış veya yapmakta olmak, terhis üzerinden beş yıldan fazla süre geçmemiş olmak, KPSS93, KPSS94 veya KPSSP3 puan türlerinden en az 50 almış olmak, en az 167 cm ve en fazla 210 cm boyunda olmak koşuluyla boy-kilo tablosuna uymak ve vücut kitle indeksinin 19-26 aralığında bulunması, Sağlık Bakanlığı yetkili hastanelerinden Uzman Erbaş Olur kararlı sağlık kurulu raporu almak, yüz, boyun, ön kol ve el bölgesinde görünür dövme bulunmaması ve gizli dövmelerin yaklaşık 20 cm²'yi aşmaması, genel kültür ve meslek bilgisi yazılı sınavı, fiziki yeterlilik testi, mülakat, sağlık ve güvenlik soruşturmasında başarılı olmak ve mülakatta en az 70 puan almak. Sözleşme belirli süreli olup yenilenebilir; en az on yıl hizmet sonrası emeklilikte subay ve astsubaylarda olduğu gibi silah taşıma ruhsatına ilişkin hak tanınır.
İç Kaynak: Sözleşmeli Erden Uzman Erbaşlığa Geçiş
Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu ek maddesine göre halen görevde bulunan sözleşmeli erbaş ve erler için en az iki yıl görev yapmış olmak, müracaat yılının ocak ayı ilk günü itibarıyla 29 yaşını bitirmemiş olmak, sıralı disiplin amirleri tarafından düzenlenen nitelik belgesinden 80 ve üzeri puan ile Uzman Erbaş Olur kaydı almak şartları aranır. Diğer sağlık, KPSS ve sınav şartları dış kaynak ile aynıdır. Uzman onbaşı olarak görev yapan personel on iki ay başarılı hizmet sonrası uzman çavuşluğa yükselebilir.
Statüler Arası Hareketlilik
Sivil kaynaktan subaylığa geçiş MSÜ ve YKS ile, astsubaylığa geçiş MSÜ ve TYT ile, uzman erbaşlığa geçiş KPSS ve seçim aşamaları ile gerçekleşir. Statü içinde sözleşmeli erden uzman erbaşlığa geçiş nitelik belgesi ile, uzman onbaşıdan uzman çavuşluğa geçiş süre şartı ile sağlanır. Uzman erbaştan astsubaylığa ve astsubaydan subaylığa geçişler ise sicil ortalaması, eğitim düzeyi ve kontenjan duvarına bağlıdır.
Sağlık Yeterlilik Şartları
Yukarıda anlatılan her başvuru sürecinin son ve belirleyici aşaması, sağlık kurulu muayenesidir. Bu bölüm, bu muayenenin dayandığı hukuki çerçeveyi ve somut sağlık kriterlerini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.
Hukuki Çerçeve
Tüm askeri aday sağlık muayeneleri aynı yönetmeliğe tabidir: 86/11092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği. Yönetmelik, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu personeli, öğrencileri ve adaylarını kapsar. Bu nedenle sivil kaynak, muvazzaf kaynak ve askeri öğrenci ayrımı aynı hastalıklar listesi üzerinden yapılır.
Kapsanan programlar: MSÜ bünyesindeki Kara, Deniz ve Hava Harp Okulları (subay); KAMYO, DAMYO, HAMYO, BAMYO — Kara, Deniz, Hava ve Bando Astsubay Meslek Yüksekokulları (astsubay); JSGA — Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi (subay ve astsubay); SUEM — Subay Eğitim Merkezi (dış kaynaktan subay); ASEM — Astsubay Eğitim Merkezi (dış kaynaktan astsubay); JAMYO — JSGA Meslek Yüksekokulu (astsubay); JSGF — Güvenlik Bilimleri Fakültesi (lisans mezunu subay).
Temel ilke tam sağlam olmaktır. Tam sağlam ifadesi, adayın hastalıklar listesinin A, B ve D dilimlerine giren bir hastalığının bulunmaması ve diskromatopsi taşımaması anlamına gelir. Bu iki şart birlikte sağlanmadığında sağlık kurulunca Askeri Öğrenci Olur kararı verilemez.
Görme Şartları ve Diyoptri Kuralı
En sık elenme nedeni görme kusurlarıdır. Yönetmelik Madde 36 uyarınca harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları ile ASEM için sınır nettir: her bir gözde ayrı ayrı bir diyoptri dahil olmak üzere bire kadar miyopi, hipermetropi ve bir diyoptriyi geçmeyen astigmatizma kabul edilir; gözlük veya lens ile her bir gözde ayrı ayrı tam görme, yani 20/20 görme keskinliği şarttır.
Uygulamada reçete örnekleri şu şekilde yorumlanır: -1.00 (-1.00x90) sınırda ve kabul edilebilir, -0.75 (-0.50x180) kabul edilebilir, -1.25x90 kabul edilemez, +1.00 (-1.25x180) astigmatizma bir diyoptriyi aştığından kabul edilemez. Mikst astigmatizmada mutlak değer dikkate alınır; sferik eşdeğer veya herhangi bir bileşen bir diyoptriyi aştığında aday elenir.
TSK, Jandarma veya Sahil Güvenlik adına sivil üniversitelerde okutulan öğrenciler ve BAMYO gibi muharip niteliği bulunmayan programlarda sınır genişler: her bir gözde üç diyoptri dahil olmak üzere üçe kadar miyopi ve hipermetropi, eksen farkı doksan dereceyi aşmayan ve üç diyoptriyi geçmeyen astigmatizma. Bu esneklik yalnızca sivil üniversite statüsündeki askeri öğrenciler içindir, MSÜ ve JSGA için uygulanmaz.
Diskromatopsi (renk körlüğü) muayenesi Ishihara psödo izokromatik levhalar ile yapılır. Muharip sınıflarda renk körlüğü kesin engeldir: Piyade, Tank, Topçu, Hava Savunma, Pilot, Özel Kuvvetler, Komando, İstihbarat, Mühimmat ve benzeri sınıflar. 2024 değişikliği ile İnsansız Hava Aracı operatörü ve mühimmat branşları da renk körlüğünün kabul edilmediği branşlar listesine eklenmiştir. Uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/er alımlarında da diskromatopsi tespiti hâlinde aday elenir; uçucu adaylarda ise daha katı görme ve muayene şartları aranır.
Lazer Ameliyatı Devrimi
Önceki uygulamada PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK yöntemleri ile yapılan keratorefraktif cerrahi MSÜ, ASEM ve astsubay meslek okullarına girişte otomatik engel olarak kabul edilirdi. Danıştay 2. Dairesi'nin 30 Eylül 2025 tarihli ve E.2023/3381, K.2025/4032 sayılı kararı, bu uygulamanın hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. Karar sonrası MSÜ, ASEM ve JSGA adayları için emsal oluşturacak şekilde lazer öyküsü tek başına elenme nedeni olmaktan çıkmıştır.
Güncel uygulamada aranan şartlar: ameliyatın tamamen iyileşmiş olması ve komplikasyon bulunmaması, ameliyat sonrası refraksiyonun her göz için bir diyoptri sınırını aşmaması, muayenede kornea topografisi ve diğer göz bulgularının sağlam kabul edilmesi. Ameliyat sonrası bir diyoptriye kadar refraksiyon kabul edilir ve aynı kural lazerli adaylar için de geçerliliğini korur.
Psikiyatrik Değerlendirme ve Geçmiş Tanılar
10 Ekim 2024 tarihli değişiklikler psikiyatri alanında önemli netleştirmeler getirmiştir. Yönetmelik Madde 16 ve Madde 18 bu alanın temelini oluşturur.
Geçirilmiş nevrotik bozukluklar bakımından Madde 16/A-1 kapsamında anksiyete bozuklukları, depresif bozukluklar, obsesif spektrum, travma ve strese bağlı bozukluklar, somatoform, dissosiyatif ve yeme bozuklukları ile alt tipleri değerlendirilir. Tüm adaylar için aranan koşullar: geçmiş tanının içeriği, seyri ve prognostik faktörlerinin incelenmesi, tanının reaktif nitelikte ve tekrarlamayan seyir göstermesi, tedavi süresinin üç aydan kısa sürmüş olması, hastane yatışı, psikotik belirti, intihar girişimi, madde kullanımı, dürtüsellik ve kendine zarar verme öyküsü bulunmaması, güncel muayene ve psikometrik testlerde psikopatolojik bulgu saptanmaması. Bu koşullar birlikte sağlandığında psikiyatri uzmanı adayı sağlıklı olarak sertifikalandırabilir. Dış kaynak adaylar için ek koşul, son üç yıl içinde psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmamasıdır.
Geçirilmiş Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite bakımından Madde 18/A-4 kapsamında geçmiş DEHB öyküsü benzer çerçevede ele alınır: tedavinin üç aydan kısa sürmesi ve tekrar etmemesi, eşlik eden başka psikiyatrik tanı bulunmaması, yatış, psikotik belirti, dürtüsellik, madde kullanımı, intihar girişimi ve kendine zarar verme öyküsü bulunmaması, güncel muayenede psikopatoloji saptanmaması. Bu durumda sağlıklı kararı verilebilir; dış kaynak adaylarda yine son üç yılda tanı ve tedavi kaydı olmaması aranır.
Aktif şizofreni, bipolar bozukluk, ağır depresyon, kişilik bozuklukları, yeme bozuklukları ve psikotik tablolar ile madde bağımlılığı öyküsü ise Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararına yol açar. Bu tablolar hastalıklar listesinin ilgili dilimlerinde kesin engel olarak yer alır.
Düztabanlık Değerlendirmesi
Ortopedi alanında Madde 66/A-1 kapsamında kalkaneal yükseklik açısı ölçülür. Muharip okullar MSÜ, ASEM, JAMYO, JSGF ve Jandarma programlarında yirmi derece ve üzeri düztabanlık derecesi aranır, yirmi derecenin altı elenme sebebidir. On derecenin altı değerler er statüsünde bile askerliğe elverişli kabul edilmez. Muharip olmayan programlarda — sivil üniversiteler ve BAMYO — on ila on dokuz derece aralığı askeri öğrenci statüsü için kabul edilebilir. Sözleşmeli erbaş ve er adaylarında Ekim 2024 değişikliği ile on-on dokuz derece arası sağlam kabul edilir hâle gelmiştir; uzman erbaş adaylarında ise yirmi derece altı hâlen engel teşkil eder.
Ölçüm subjektif unsurlara açık olduğundan farklı hastanelerde farklı sonuçlar çıkabilir. Bu nedenle hakem hastane ve bağımsız ölçüm, itiraz sürecinde önem taşır. Skolyoz, kifoz ve omurga bozuklukları da derece sınırlarına göre ayrı değerlendirilir.
Dövme Politikası
Hastalıklar Listesi Madde 29 kapsamında değerlendirilir. Subay ve astsubay adayları için — MSÜ, ASEM, JAMYO, JSGF ve SUEM — yüz, baş bölgesi, tüm boyun, el parmak uçlarından itibaren dirsekler dahil kollarda kısa kollu gömlek ile görünecek alanlar ve dizden itibaren etek ile görünecek alanlarda herhangi bir görünür dövme otomatik elenme sebebidir.
Sözleşmeli erbaş/er ve uzman erbaş adayları için Ekim 2024 değişikliği ile görünmeyen bölgelerdeki dövmeler sağlam kabul edilir hâle gelmiştir; görünür bölge dövmeleri için ise yasak devam etmektedir. Jandarma Kıyafet Yönetmeliği değişikliği de bu yaklaşımı teyit ederek kısa kollu gömlek veya etek giyildiğinde görünür dövmeyi yasak kapsamına almıştır. Uzman erbaş alımında ayrıca gizli dövmelerin yaklaşık yirmi santimetrekareyi aşmaması şartı aranır.
Zorunlu Tetkik Listesi
Madde 36 uyarınca her askeri öğrenci adayına şu tetkikler yapılır: akciğer grafisi ve direkt üriner sistem grafisi; HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV taraması; tam kan sayımı ve sedimentasyon; tam idrar tahlili; kan biyokimyası (üre, kreatinin, AST, ALT, ALP, LDH, GGT, bilirubin, TSH, kolesterol ve trigliserid); açlık kan şekeri; batın ultrasonografisi (karaciğer, safra kesesi, böbrekler ve dalak); Hava Harp Okulu adaylarında zorunlu tiroid ultrasonografisi; EKG ve transtorasik ekokardiyografi; endikasyon hâlinde ayak grafisi ile pes planus ölçümü; ilgili uzmanın talep ettiği diğer laboratuvar ve radyolojik tetkikler. Bunlara ek olarak diş muayenesi, kulak burun boğaz, göz, ortopedi, nöroloji, psikiyatri ve dahiliye muayeneleri de sağlık kurulu sürecinin parçasıdır.
Sağlık Kurulu Karar Sistemi ve Sınıflandırma Çizelgesi
Yönetmelik Sınıflandırma Çizelgesi dört sütun üzerinden çalışır: Subay ve Astsubay Adayları sütunu (dış kaynaktan alım), İkinci Subay ve Astsubay Adayları sütunu (belirli durumlar için alternatif değerlendirme), Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş/Er Adayları sütunu ve Askeri Öğrenci Adayları sütunu.
Kullanılan semboller şöyledir: (+) işareti ilgili rol için sağlıklı veya uyumlu, (-) işareti ilgili rol için elenme; A, B, D dilimleri ise Hastalıklar Listesindeki hastalık şiddet kategorilerini gösterir. Karar formülü şu şekilde işler: adayın durumu ilgili sütunda (+) karşılığına denk geliyorsa Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur veya Askeri Öğrenci Olur kararı verilir; durum A diliminde (-) karşılığına denk geliyorsa veya B veya D dilimlerinde yer alıyorsa Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararı verilir. Komando, paraşüt, özel harekat ve muharip dalgıç gibi branşlarda yalnızca A diliminde kalan ve tam sağlam kabul edilen adaylar seçilir.
Komando, Paraşüt ve Özel Kuvvetler İçin Ek Şartlar
Bu sınıflara aday olanlarda daha katı standartlar uygulanır: tam sağlam olmak veya yalnızca A diliminde kalan bulgulara sahip olmak, göz kusurunun her gözde bir diyoptriyi aşmaması, renk körlüğü bulunmaması, psikiyatrik öykü bulunmaması, Hastalıklar Listesi Madde 47/A kapsamındaki solunum yolu hastalıklarına ilişkin bulgu bulunmaması.
Kurumlara Göre Farklılıklar
MSÜ Harp Okulları en katı standartlara tabidir: bir diyoptri göz sınırı, yirmi derece ve üzeri düztabanlık, pilotaj için ek uçuculuk muayenesi. SUEM'de sağlık değerlendirmesi JSGA tesislerinde yapılır; göz ve tam sağlam şartı MSÜ ile aynıdır. ASEM'de bir diyoptri sınırı ve psikiyatri şartları MSÜ ile aynıdır. JAMYO, TSK astsubay okulları ile aynı sağlık şartlarına tabidir. JSGF'de SUEM ile aynı sağlık standardı uygulanır. BAMYO ise muharip olmayan statüde olup düztabanlıkta on-on dokuz derece kabul edilebilir; sivil üniversite hattında üç diyoptriye kadar esneklik tanınır.
2024-2025 Değişikliklerinin Özeti
Lazer cerrahisi, Danıştay kararı sonrası MSÜ, ASEM ve astsubay meslek okullarında engel olmaktan çıkmıştır. Geçirilmiş nevrotik bozukluklarda reaktif, üç aydan kısa tedavi, yatış ve riskli davranış yoksa ve güncel muayene temizse sağlıklı kabul edilebilir hâle gelmiştir. Dış kaynak için son üç yılda psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmaması şartı getirilmiştir. Geçirilmiş DEHB, nevrotik bozukluklar ile aynı çerçeveye alınmıştır. Görünmeyen bölge dövmeleri, sözleşmeli erbaş ve er ile uzman erbaş adaylarında sağlam kabul edilir hâle gelmiştir. Düztabanlıkta on-on dokuz derece, sözleşmeli erbaş ve er adaylarında ve muharip olmayan sivil üniversite öğrencilerinde sağlam kabul edilir hâle gelmiştir. İHA ve SİHA operatörleri, renk körlüğü açısından kapalı branşlar arasına eklenmiştir. Basit prostat kistleri ve sakralizasyon veya lumbalizasyon gibi bazı ortopedik varyasyonlar, muharip olmayan sivil üniversite öğrencileri için engel olmaktan çıkarılmıştır.
Maaş Çerçevesi ve 2026 Değişiklikleri
2026 yılı Temmuz ayı sonrası yüzde 13,52 oranındaki ara zam sonrası net aylık çerçeve yaklaşık olarak şu aralıklarda ifade edilmektedir: teğmen seviyesinde 101 bin Türk lirası bandı, yüzbaşı seviyesinde 108 bin bandı, albay seviyesinde 144 bin bandı, tuğgeneral seviyesinde 180 bin bandı; giriş seviyesi astsubay çavuşta 89 bin bandı, astsubay üstçavuşta 96 bin bandı, astsubay başçavuşta 107 bin bandı; uzman çavuşta 87 bin bandı. Rakamlar ek tazminatlar ve aile durumuna göre değişkenlik gösterir.
2026 değişikliklerinin üç ana ekseni bulunur: uzman erbaştan astsubaylığa geçişte sicil eşiğinin ortalama yüzde doksana yükseltilmesi ve son yıl yerine tüm sicillerin ortalamasına bakılması, sözleşmeli erden uzman erbaşlığa geçişte yazılı, fiziki ve mülakat aşamalarının kanun düzeyinde açıkça düzenlenmesi ve kadın adayların Bando dahil tüm Astsubay MYO'lara başvuru imkânının genişletilmesi.
Avukat Yusuf KILIÇKAN
25 Ağustos 2026
Sıkça Sorulan Sorular
1. Subay olmak için hangi sınavlara girilmesi gerekir?
Harp Okulları için MSÜ sınavına ek olarak YKS'nin TYT ve AYT oturumlarına girilmesi ve ilgili puan türlerinden yeterli puanın alınması gerekir.
2. Harp Okulları ve Astsubay MYO için yaş sınırı nedir?
2026 döngüsünde Harp Okulları için en fazla 20 yaşında olmak, yani 1 Ocak 2005 ve sonrası doğumlu olmak, Astsubay MYO için ise en fazla 21 yaşında olmak şartı aranır.
3. Kadın adaylar Harp Okulları ve Astsubay MYO'lara başvurabilir mi?
Kadın adaylar Kara, Deniz ve Hava Harp Okullarına başvurabilir; 2026 itibarıyla Bando dahil tüm Astsubay MYO'lara başvuru imkânı tanınmıştır; bazı sınıflar erkek öğrenci ile sınırlıdır.
4. Astsubaylıktan subaylığa geçiş nasıl olur?
926 sayılı Kanun'un 109. maddesi uyarınca en az dört yıl hizmet, dört yıllık üniversite mezuniyeti, sicil ortalamasının yüzde doksan ve üzerinde olması, sıralı amirlerin olumlu kanaati, sınav ve subaylık nosyonu eğitiminde başarı ve yıllık kontenjan şartı aranır.
5. Uzman erbaş olmak için KPSS zorunlu mudur?
Dış kaynaktan uzman erbaş alımında KPSS93, KPSS94 veya KPSSP3 puan türlerinden en az 50 puan şartı aranır.
6. Uzman erbaş alımında boy ve kilo şartı nasıldır?
En az 167 cm ve en fazla 210 cm boyunda olmak, boy-kilo tablosuna uymak ve vücut kitle indeksinin 19-26 aralığında bulunması gerekir; ölçümler çıplak ayak ve spor kıyafet ile yapılır.
7. Sözleşmeli er uzman erbaş olabilir mi?
En az iki yıl görev yapmış, 29 yaşını bitirmemiş ve Uzman Erbaş Olur nitelik belgesinden en az 80 puan almış sözleşmeli erbaş ve erler, diğer şartları sağlamaları hâlinde uzman erbaşlığa geçirilebilir.
8. Uzman erbaştan astsubaylığa geçişte sicil şartı nedir?
2026 değişikliği sonrası en az dört yıl sicil almış olmak ve mevcut sicil notları ortalamasının tam notun yüzde doksan ve üzerinde olması gerekir.
9. Terhis üzerinden beş yıldan fazla süre geçen aday uzman erbaşlığa başvurabilir mi?
Muvazzaflık hizmetini tamamlamış adaylarda başvuru tarihi itibarıyla terhis üzerinden beş yıldan fazla süre geçmiş olması eleyici sebeptir.
10. Harp Okulu ve Astsubay MYO eğitim süreleri ne kadardır?
Harp Okullarında eğitim süresi dört yıl lisans düzeyinde, Astsubay Meslek Yüksekokullarında eğitim süresi iki yıl ön lisans düzeyindedir.
11. MSÜ, SUEM ve ASEM için göz sınırı nedir?
Her bir gözde ayrı ayrı bir diyoptri dahil olmak üzere bire kadar miyopi, hipermetropi ve bir diyoptriyi geçmeyen astigmatizma kabul edilir; düzeltme ile her gözde tam görme aranır.
12. Lazer ameliyatı olan aday askeri öğrenci olabilir mi?
Danıştay 2. Dairesi'nin 30 Eylül 2025 tarihli E.2023/3381, K.2025/4032 sayılı kararı sonrası PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK öyküsü tek başına engel değildir; ameliyat sonrası refraksiyonun her gözde bir diyoptri içinde olması ve iyileşmenin tamamlanmış olması gerekir.
13. Renk körlüğü subay veya astsubay olmaya engel midir?
Ishihara testi ile parsiyel veya total diskromatopsi saptanan adaylar askeri öğrenci, subay ve astsubay adaylığında elenir; 2024 değişikliği ile İHA ve mühimmat branşları da kapalı branşlar arasına eklenmiştir.
14. Geçmişte anksiyete veya depresyon tanısı olan aday elenir mi?
Geçirilmiş nevrotik bozukluklarda tanı reaktif ve tekrarlamayan seyirli ise, tedavi üç aydan kısa sürmüşse, yatış, psikotik belirti, intihar girişimi, madde kullanımı ve dürtüsellik öyküsü yoksa ve güncel muayenede bulgu saptanmazsa sağlıklı kararı verilebilir.
15. Dış kaynak adaylarda psikiyatri için üç yıl kuralı nedir?
SUEM, ASEM, JAMYO ve JSGF gibi dış kaynaktan alımlarda yukarıdaki şartlara ek olarak son üç yıl içinde psikiyatrik tanı ve tedavi kaydı bulunmaması gerekir, aksi hâlde aday elenir.
16. Geçmiş DEHB tanısı askeri öğrenciliğe engel midir?
Geçmiş DEHB tedavisi üç aydan kısa sürmüş, tekrar etmemiş, eşlik eden tanı bulunmamış, yatış ve riskli davranış öyküsü yoksa ve güncel muayene temizse sağlıklı kabul edilebilir; dış kaynak için üç yıl temiz kayıt şartı aranır.
17. Düztabanlık kaç derecede engel oluşturur?
Muharip okullar için kalkaneal açı yirmi derecenin altındaysa elenme sebebidir; on derecenin altı er statüsünde bile elverişsiz kabul edilir; on-on dokuz derece aralığı yalnızca sözleşmeli erbaş/er ve muharip olmayan programlarda sağlam kabul edilir.
18. Dövme askeri öğrenci olmaya engel midir?
Yüz, baş, boyun, ön kol ve ellerde görünür dövme subay ve astsubay adaylarında kesin engeldir; görünmeyen bölgelerdeki dövmeler Ekim 2024 değişikliği sonrası sözleşmeli erbaş/er ve uzman erbaş adaylarında kabul edilebilir hâle gelmiştir.
19. Sağlık kurulunda hangi tetkikler yapılır?
Akciğer grafisi, üriner sistem grafisi, HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV, tam kan sayımı, sedimentasyon, tam idrar, biyokimya paneli, açlık kan şekeri, batın ultrasonu, Hava Harp Okulu için tiroid ultrasonu, EKG ve transtorasik ekokardiyografi ile gerekli hâllerde ayak grafisi ve ilgili uzmanların istediği ek tetkikler yapılır.
20. Sınıflandırma çizelgesindeki artı ve eksi ne anlama gelir?
Çizelgede (+) işareti ilgili sütundaki rol için sağlıklı anlamına gelir, (-) işareti o rol için elenme anlamına gelir; A, B, D dilimleri hastalığın şiddetini gösterir ve A diliminde (-) veya B veya D diliminde yer alan durum Muvazzaf veya Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz kararına yol açar.
Yazar Hakkında
Av. Yusuf Kılıçkan | Avukat & Hukuki Danışman
Serbest avukatlık ve hukuki danışmanlık faaliyetlerini sürdürmektedir. Mesleki çalışmalarında geleneksel dava süreçleri, sözleşme tasarımı ve uyuşmazlık çözümü ile yapay zekâ ve bilişim hukuku gibi gelişen alanları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Yayınlarında, yerel yüksek yargı içtihatları ile küresel regülasyonları analitik, veri temelli ve sistematik bir yöntemle incelemektedir. Hukuki yazılarına yusufkilickan.av.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
📧 av.yusufkilickan@gmail.com
Yasal Uyarı
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık, tıbbi danışmanlık veya asker alma taahhüdü niteliği taşımaz. Sağlık şartları 86/11092 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ile 2024 ve 2025 değişikliklerine ve Danıştay içtihadına dayanmaktadır. Verilen yaş, boy, sınav ve sicil bilgileri 2026 yılı alım döngüsüne ilişkin olup mevzuat ve kılavuzlar ile yıllık olarak değişebilir. Uygulama, ilgili sağlık kurulu ve temin kılavuzlarına göre değişebileceğinden güncel yönetmelik metni ve başvuru kılavuzları esas alınmalıdır.
