Uçuş İptali ve Rötar Tazminatı 2026: SHY-YOLCU Tutarları, 3 Saat Kuralı, Başvuru Yolu ve Hakem Heyeti
TL;DR: Havayolu yolcularının uçuş iptali, uçağa kabul edilmeme ve rötar hâllerindeki asgari hakları, SHGM'nin Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmeliğinde (SHY-YOLCU; 3 Aralık 2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî Gazete) düzenlenmiştir. 10 Aralık 2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle, uçuşun teknik veya operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine 3 saat veya daha fazla sürede ulaştırılması hâlinde de tazminat ödenmesi öngörülmüştür (m. 7/3). Tazminat tutarları iç hatta 100 Avro; dış hatta 1500 km ve altında 250 Avro, 1500-3500 km arasında 400 Avro, 3500 km üzerinde 600 Avro'dur; Türk lirası karşılığı hesaplanırken tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır (m. 8). Uçuş iptalinde yolcuya ayrıca bilet bedelinin iadesi veya güzergâh değişikliği ile hizmet hakkı (içecek, yemek, gerektiğinde konaklama ve ulaşım) sağlanır. İptalin uçuştan en az iki hafta önce bildirilmesi, belirli şartlarla alternatif uçuş sağlanması veya havayolunun tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâlin iptale neden olduğunu kanıtlaması hâlinde iptal tazminatı ödenmez. Başvuru önce havayoluna, sonuç alınamazsa SHGM'ye veya, uyuşmazlığın değeri 2026 için 186.000 TL'nin altındaysa, tüketici hakem heyetine yapılır; yolcunun diğer kanun ve düzenlemelerden doğan tazminat talep etme hakkı saklıdır (m. 13).
Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN | Tarih: 13 Ekim 2026
Yasal Çerçeve: SHY-YOLCU Yönetmeliği
Türkiye'de havayolu yolcularının uçağa kabul edilmeme, uçuş iptali ve uçuş tehiri hâllerindeki asgari hakları, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce çıkarılan Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelikle (SHY-YOLCU) düzenlenir. Yönetmelik 3 Aralık 2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2012'de yürürlüğe girmiştir; son değişiklik 10 Aralık 2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Yönetmelik, Avrupa Birliği'nin 11/2/2004 tarihli (EC) 261/2004 sayılı Tüzüğüne paralel olarak hazırlanmıştır. Kapsamına giren işletmeciler SHGM tarafından denetlenir; Yönetmelikte belirtilen kurallara uymayan kurum ve kuruluşlara 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 143. maddesine göre işlem yapılır (m. 20).
Yönetmelik yolcunun asgari haklarını güvence altına alır. Yolcuya hakları Yönetmeliğe uygun olarak bildirilmemiş ve bu nedenle yolcu Yönetmelikte öngörülenden daha düşük bir tazminatı kabul etmişse dahi, yolcu ek tazminat elde etmek amacıyla yetkili mahkemeler veya kurumlar nezdinde gerekli girişimlerde bulunma hakkına sahiptir (m. 16/2).
Yönetmelik, Türk menşeli hava taşıma işletmelerinin Türkiye'deki havaalanlarına ve havaalanlarından, yabancı menşeli işletmelerin ise Türkiye'deki havaalanlarından gerçekleştirdikleri tarifeli ve tarifesiz tüm uçuşlarda, onaylanmış rezervasyonu olan ve belirli sürelerde check-in işlemini yaptıran yolcuları kapsar (m. 2). Check-in süresi, havayolunun bilet satışta belirttiği süredir; süre belirtilmemişse ilan edilen hareket saatinden en geç kırk beş dakika öncesidir. Yönetmelik yalnızca motorlu ve sabit kanatlı hava araçlarıyla taşınan yolcular için geçerlidir ve yolcuların paket tur sözleşmelerinden doğan haklarını etkilemez.
Tazminat Tutarları (m. 8)
Yönetmeliğin 8. maddesine göre, bu maddeye atıfta bulunulan hâllerde yolculara iç hat uçuşlar için 100 Avro tazminat verilir. Dış hat uçuşlarda 1500 kilometre veya daha kısa tüm uçuşlar için 250 Avro, 1500 ile 3500 kilometre arası uçuşlar için 400 Avro, 3500 kilometreden daha uzun uçuşlar için 600 Avro ödenir. Tazminat alacaklarının Türk lirası karşılığı hesaplanırken tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır. Tazminat nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çeki ile ödenebilir; yolcunun imzalı mutabakatı varsa seyahat fişi veya diğer hizmetler şeklinde de ödenebilir (m. 8/4).
Uçağa kabul edilmeme veya iptal durumunda mesafe belirlenirken planlanan son varış noktası esas alınır; mesafeler büyük çember yöntemiyle hesaplanır (m. 8/2 ve 8/5). Havayolunun yolcuya, rezervasyonu yapılan uçuşun planlanan varış zamanını 1500 km ve altı uçuşlarda iki saat, 1500-3500 km arası uçuşlarda üç saat, 3500 km üzeri uçuşlarda dört saat aşmayan alternatif bir uçuşla güzergâh değişikliği teklif etmesi hâlinde ise tazminat yüzde 50 oranında düşürülebilir (m. 8/3).
Uçuş İptalinde Haklar (m. 6)
Uçuş iptal edildiğinde havayolu yolcuya geri ödeme veya güzergâh değişikliği imkânı (m. 9), hizmet hakkı (m. 10) ve, aşağıdaki istisnalar saklı kalmak üzere, tazminat (m. 8) sunmakla yükümlüdür. Yolcu m. 9'daki seçenekler arasında tercih yapar: bilet ücretinin tamamının en geç yedi gün içinde iadesi (yolcunun planladığı seyahatin tamamlanmasının artık bir anlamı kalmamışsa, seyahatin ilk başlangıç noktasına ücretsiz dönüş uçuşuyla birlikte), benzer taşıma şartları altında en erken fırsatta güzergâh değişikliği veya yolcunun uygun göreceği daha sonraki bir tarihte güzergâh değişikliği. Yolcular iptalden haberdar edildiğinde havayolu kendilerine olası alternatif ulaşım yolları hakkında da bilgi vermek zorundadır (m. 6/3).
Hizmet hakkı (m. 10) bekleme süresine göre belirlenir: iki ile üç saat arası gecikmelerde makul ölçüde sıcak ve soğuk içecek; üç ile beş saat arası gecikmelerde sıcak ve soğuk içecek ile günün zamanına göre kahvaltı veya yemek; beş saat ve üzeri gecikmelerde ayrıca ilave içecek ve hafif ara yemek. Bir veya daha fazla gece konaklama gerekirse otelde veya uygun bir konaklama tesisinde konaklama ile havaalanı ve konaklama yeri arasındaki ulaşım bedelsiz sağlanır; ayrıca iki telefon görüşmesi, faks mesajı veya e-posta imkânı teklif edilmelidir. Hareket kabiliyeti kısıtlı kişilere, refakâtçilerine ve tek başına seyahat eden çocuklara öncelik tanınır (m. 10 ve m. 12). Tehirde bu hizmetlerin teklif edilmesi, gecikmenin iç hatlarda ve 1500 km ve altı uçuşlarda iki saat, 1500-3500 km arası uçuşlarda üç saat, 3500 km üzeri uçuşlarda dört saat veya daha fazla sürmesinin beklenmesine bağlıdır; tehir en az beş saat olduğunda ayrıca bilet ücretinin iadesi hakkı doğar (m. 7).
İptalde Tazminatın Ödenmediği Hâller
İptal hâlinde yolcunun tazminat hakkı üç durumda doğmaz. Birincisi, yolcunun planlanan hareket zamanından en az iki hafta önce iptalden haberdar edilmesidir. İkincisi, yolcunun iki hafta ile yedi gün arasında haberdar edilmesi ve kendisine planlanan hareket saatinden en fazla iki saat önce kalkmasına ve son varış yerine planlanan varış saatinden en fazla dört saat sonra ulaşmasına olanak veren güzergâh değişikliği teklif edilmesidir. Üçüncüsü, yolcunun yedi günden kısa süre önce haberdar edilmesi ve en fazla bir saat önce kalkmasına ve en fazla iki saat sonra varmasına olanak veren güzergâh değişikliği teklif edilmesidir (m. 6/2). Yolcunun iptalden haberdar edilip edilmediğinin ve ne zaman haberdar edildiğinin ispatı havayoluna aittir; havayolu talep etmesine rağmen yolcu iletişim bilgisini vermezse veya yanlış verirse sorumluluktan kurtulur (m. 6/5 ve 6/6).
Havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâllerin iptale neden olduğunu kanıtlayabildiği takdirde tazminat ödemekle yükümlü olmaz (m. 6/4). Yönetmelik olağanüstü hâlleri, özellikle siyasi istikrarsızlık, uçuşun gerçekleştirilmesine uygun olmayan meteorolojik şartlar, doğal afetler, güvenlik riskleri, beklenmedik uçuş emniyeti noksanlıkları ve grev gibi durumlar olarak tanımlar (m. 4). Madde metni havayolunun bunu kanıtlayabilmesini aramaktadır; yani yalnızca olağanüstü hâl bulunduğunun söylenmesi yetmez, bu hâlin iptale neden olduğunun ve tüm tedbirlerin alındığının kanıtlanması gerekir.
Rötarda Tazminat: 10 Aralık 2024 Değişikliği
10 Aralık 2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle 7. maddeye eklenen fıkraya göre, uçuşların teknik ve operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine 3 saat ve daha fazla sürede ulaştırılması hâlinde, uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi derhal 8. ve 9. maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirir; yani yolcuya tazminat ödenir ve geri ödeme veya güzergâh değişikliği seçenekleri sunulur. Tutarlar iptaldeki tutarlarla aynıdır: iç hatta 100 Avro, dış hatta mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avro. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Değişiklik öncesinde yolcu haklarına ilişkin uygulama farklıydı: Yargıtay bir kararında, beş saatlik bir uçuş gecikmesinin uçuş iptali sayılamayacağını ve iptal hükmüne dayanarak tazminata hükmedilemeyeceğini kabul etmiştir. 2024 değişikliği bu sorunu açık bir tazminat hükmüyle çözmüştür. Değişikliğin yayım tarihinden önce gerçekleşen gecikmelerde durumun nasıl değerlendirileceği ise ayrıca incelenmelidir.
Rötar tazminatı yalnızca teknik ve operasyonel nedenlerle gerçekleşen tehirler için öngörülmüştür (m. 7/3). Gecikmenin nedeni ve yolcunun planlanan son varış yerine kaç saat geç ulaştırıldığı bu nedenle başvurunun merkezindedir.
Nereye Başvurulur?
Uygulamada başvuru sırası şöyledir: önce havayoluna yazılı başvuru yapılır; SHGM, yolcu hakları başvurularının öncelikle şikayete konu hava taşıma işletmesine yapılmasını belirtir. Sonuç alınamazsa SHGM'ye şikayet edilebilir; Yönetmelik kapsamındaki işletmeciler SHGM tarafından denetlenir (m. 20). Yolcuların kanun yollarına başvuru hakkı da saklıdır (m. 19). Uyuşmazlığın parasal değeri 2026 yılı için 186.000 TL'nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; üzerindeyse arabuluculuk dava şartı olarak aranır ve ardından tüketici mahkemesinde dava açılır. Hakem heyeti kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Görevli mahkeme bakımından yolculuğun amacı önem taşır. Türkiye'de tüketici işlemi sayılan turistik veya kişisel amaçlı yolculuklarda uyuşmazlık tüketici mahkemesinde; iş seyahati gibi ticari veya mesleki amaçla yapılan ve tüketici işlemi sayılmayan yolculuklarda ise görevli mahkemenin ayrıca belirlenmesi gerekir. Uyuşmazlığın niteliğine göre hangi yolun seçileceği, başvuru öncesinde netleştirilmelidir.
Başvuru Hazırlığı ve Belgeler
Başvuruda uçuş biletini, biniş kartını (boarding pass), havayolunun iptal veya gecikme bildirimlerini, yazışmaları ve varışın gerçekleştiği saati gösteren belgeleri saklamak önemlidir. Rötarda tazminat hakkı yolcunun planlanan son varış yerine kaç saat geç ulaştırıldığına bağlı olduğundan, varış saatini gösteren belgeler (havayolunun gecikme bildirimi, uçuş kayıtları ve sonraki ulaşım belgeleri) delil olarak önem kazanır. Yönetmelik havayoluna, check-in sırasında yolcu haklarına ilişkin bildirimi görünür kılma ve iptal veya en az iki saatlik tehirde haklara ilişkin bildirimi yolcuya sunma yükümlülüğü yüklediğinden (m. 15), bu bildirimin alınıp alınmadığı da not edilmelidir. Havayoluna yapılan başvurunun yazılı olması, tarih ve içeriğin ispatını kolaylaştırır.
Başvuruda hangi hakkın kullanıldığının açıkça yazılması da faydalıdır: iptalse bilet iadesi veya alternatif uçuş, rötarsa tazminat ve yaşanan ek zarar ayrı ayrı talep edilmelidir. Ek zararın (konaklama, ulaşım, kaçırılan rezervasyon gibi) belgelenmesi, genel hükümlere dayalı talep için önemlidir.
Genel Değerlendirme
SHY-YOLCU, iptal ve rötar hâllerinde yolcuya doğrudan başvurabileceği asgari haklar tanır. 10 Aralık 2024 değişikliğiyle 3 saat ve üzeri teknik veya operasyonel rötarlar da tazminat kapsamına girmiştir. Sonuç, olayın nedenine, yolcunun varışındaki gecikme süresine ve iptalde havayolunun olağanüstü hâlin iptale neden olduğunu kanıtlayıp kanıtlayamamasına bağlıdır. Başvuruyu önce havayoluna yazılı yapmak, sonra SHGM veya tüketici hakem heyeti yoluyla sürdürmek ve her adımda belgeleri saklamak sonuca ulaşmayı kolaylaştırır.
Avukat Yusuf KILIÇKAN
13 Ekim 2026
Sıkça Sorulan Sorular
1. Uçağım 3 saat rötar yaparsa tazminat alabilir miyim?
10 Aralık 2024 değişikliğinden sonra, uçuşun teknik veya operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine 3 saat veya daha fazla sürede ulaştırılması hâlinde havayolu derhal tazminat ve geri ödeme veya güzergâh değişikliği yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır (m. 7/3). Gecikmenin nedeni ve yolcunun son varış yerine ulaştığı saat belirleyicidir.
2. Tazminat tutarları ne kadar?
İç hat uçuşlarda 100 Avro; dış hat uçuşlarda 1500 kilometre ve altı için 250 Avro, 1500 ile 3500 kilometre arası için 400 Avro, 3500 kilometreden uzun uçuşlar için 600 Avro'dur. Bu tutarlar SHY-YOLCU'nun 8. maddesinde düzenlenmiştir.
3. Tazminat Avro olarak mı yoksa Türk lirası olarak mı ödenir?
Tutar Avro cinsinden belirlenmiştir; Türk lirası karşılığı hesaplanırken tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır (m. 8/1). Tazminat nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çeki ile ödenebilir; yolcunun imzalı mutabakatı varsa seyahat fişi veya diğer hizmetler şeklinde de ödenebilir.
4. Uçuş iptalinde hangi durumda tazminat ödenmez?
İptal uçuştan en geç iki hafta önce bildirilmişse tazminat doğmaz. İki hafta ile yedi gün arasında bildirilmiş ve belirli saat sınırları içinde güzergâh değişikliği teklif edilmişse ya da yedi günden az sürede bildirilmiş ve daha dar saat sınırları içinde güzergâh değişikliği teklif edilmişse de tazminat doğmaz. Bildirimin yapılıp yapılmadığının ve zamanının ispatı havayoluna aittir (m. 6/5). İptalin olağanüstü hâllerden kaynaklanması durumunda da havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen bunun iptale neden olduğunu kanıtlayabilirse tazminat ödemez.
5. Hava koşulları nedeniyle iptal veya rötar olursa ne olur?
Yönetmelik, uçuşun gerçekleştirilmesine uygun olmayan meteorolojik şartları olağanüstü hâller arasında sayar (m. 4). İptalde havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâlin iptale neden olduğunu kanıtlayabilirse tazminat ödemez. Rötarda tazminat ise teknik ve operasyonel nedenlere bağlanmıştır (m. 7/3); hava muhalefeti gibi bir nedenle gecikmede tazminat doğup doğmayacağı gecikmenin gerçek nedenine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
6. Nereye başvurmalıyım?
Önce havayoluna yazılı başvuru yapılmalıdır; SHGM da yolcu hakları başvurularının öncelikle şikayete konu hava taşıma işletmesine yapılmasını belirtir. Sonuç alınmazsa SHGM'ye şikayet edilebilir veya uyuşmazlığın değeri 2026 için 186.000 TL'nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur. Daha yüksek değerli uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır ve ardından tüketici mahkemesinde dava açılır.
7. Tüketici hakem heyetinin 2026 sınırı kaç TL?
2026 yılı için tüketici hakem heyetine başvuru sınırı 186.000 TL'dir. Değeri bu sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetine başvuru zorunludur. Heyet kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
8. Tazminat dışında ek zararımı isteyebilir miyim?
Evet. Yolcuların diğer kanun ve düzenlemelerden doğan tazminat talep etme hakları saklıdır; Yönetmelik kapsamında ödenen tazminat bu tazminattan mahsup edilebilir (m. 13/1). Konaklama, ulaşım veya kaçırılan rezervasyon gibi ek zararlar belgelenerek genel hükümlere göre talep edilebilir.
9. İş seyahatinde hangi mahkeme görevlidir?
Tüketici işlemi sayılan turistik veya kişisel amaçlı yolculuklarda uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülür. İş seyahati gibi ticari veya mesleki amaçla yapılan yolculuklar tüketici işlemi sayılmayabileceğinden, görevli mahkemenin ayrıca belirlenmesi gerekir. Somut dosyada yolculuğun amacı ve biletin kim tarafından alındığı bu açıdan değerlendirilmelidir.
10. Havayolu bakım hizmeti vermezse ne olur?
Hizmet hakkı, havayolunun bedelsiz sağlaması gereken içecek, yemek, gerektiğinde konaklama ve ulaşım ile iki telefon görüşmesi, faks veya e-posta imkânını kapsar (m. 10). Hizmet verilmemişse yolcu havayoluna yazılı başvuru yapabilir, SHGM'ye şikayette bulunabilir ve kanun yollarına başvuru hakkına sahiptir (m. 19). Yapılan harcamaların ve yaşananların belgelerinin saklanması bu nedenle önemlidir.
Yazar Hakkında
Av. Yusuf Kılıçkan | Avukat & Hukuki Danışman
Serbest avukatlık ve hukuki danışmanlık faaliyetlerini sürdürmektedir. Mesleki çalışmalarında geleneksel dava süreçleri, sözleşme tasarımı ve uyuşmazlık çözümü ile yapay zekâ ve bilişim hukuku gibi gelişen alanları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Yayınlarında, yerel yüksek yargı içtihatları ile küresel regülasyonları analitik, veri temelli ve sistematik bir yöntemle incelemektedir. Hukuki yazılarına yusufkilickan.av.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
📧 av.yusufkilickan@gmail.com
Yasal Uyarı
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. SHY-YOLCU Yönetmeliğine ve tüketici hakem heyetlerine ilişkin değerlendirmeler 11 Ekim 2026 tarihli mevzuata dayanmakta olup mevzuat, parasal sınırlar ve yargı içtihatları yazıdan sonra değişebilir. Somut bir uçuş iptali veya rötar başvurusu yapılmadan önce güncel mevzuatın teyit edilmesi ve gerekiyorsa bir avukata danışılması önerilir.
