Türkiye Barolar Birliği Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi

TL;DR: Türkiye Barolar Birliği (TBB) Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu, 14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen "Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı" sürecinin ürünü olarak "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi"ni yayımlamıştır. Rehberin temel yaklaşımı, avukatın yapay zekâdan yararlanabileceği ancak sır saklama yükümlülüğünü, kişisel verilerin^? korunmasına ilişkin sorumluluğunu, müvekkil menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekâya veya üçüncü kişilere devredemeyeceğidir. Rehber, yapay zekâ kullanımını veri türü, müvekkil üzerindeki etki ve hukuki sonuca yakınlık gibi ölçütlere göre dört gruba ayırmaktadır: serbest yardımcı kullanım, sınırlı ve kontrollü kullanım, özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım ile kural olarak yasak kullanım şekilleri. Tavsiye niteliğindeki bu metin; mesleki sır ve KVKK^? uyumunu, mahkemeye karşı dürüstlük yükümlülüğünü, müvekkil bilgilendirmesini, eğitim zorunluluğunu, araç seçim kriterlerini, büro içi politika oluşturulmasını ve mesleki sorumluluk sigortasının yapay zekâ kaynaklı zararları kapsayıp kapsamadığının denetlenmesini içermektedir.

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN | Tarih: 28 Ağustos 2026

Rehberin Amacı, Kapsamı ve Dayanağı

Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından hazırlanan Rehber, avukatların, stajyer avukatların ve avukatlık bürolarında görev yapan kişilerin yapay zekâ araçlarını mesleki yükümlülüklerle uyumlu şekilde kullanmalarına ilişkin ilke, sınır ve uygulama ölçütlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Kapsam; üretken yapay zekâ sistemlerini, büyük dil modellerini, belge inceleme araçlarını, içtihat ve mevzuat arama sistemlerini, sözleşme analizi yazılımlarını, deşifre ve özetleme araçlarını, müvekkil iletişimi destek sistemlerini ve büro yönetiminde kullanılan yapay zekâ destekli çözümleri içermektedir. Rehber, Avukatlık Kanunu, Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları, avukatlık mesleğine ilişkin yönetmelikler, disiplin hukuku ilkeleri ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemelerle bağdaşacak şekilde yorumlanması gereken, tavsiye niteliğinde ilke temelli bir metindir; belirli bir marka, ürün veya sağlayıcıyı onaylama ya da yasaklama amacı taşımamaktadır.

Temel İlkeler

Rehberin merkezinde yer alan ilke, insan denetimi ve nihai sorumluluktur: avukat, yapay zekâ çıktısını mesleki muhakemesinin yerine koyamaz; nihai hukuki değerlendirme, karar ve sorumluluk her koşulda avukata aittir. Buna bağlı olarak sır saklama ve gizliliğin yapay zekâ kullanımından bağımsız olarak mutlak surette korunması, yapay zekâ aracına yalnızca gerekli, ölçülü ve mümkün olduğunca anonimleştirilmiş verinin girilmesi (veri minimizasyonu), her çıktının resmî ve güvenilir kaynaklardan doğrulanması, müvekkilin haklarını veya verilerini etkileyen kullanımlarda bilgilendirme yapılması ve kullanılacak aracın veri lokasyonu, güvenlik ve sözleşmesel güvenceler bakımından incelenerek seçilmesi ilkeleri sayılmaktadır. Rehber ayrıca yapay zekâ çıktılarının cinsiyet, etnik köken, din, engellilik, yaş veya göçmenlik durumu gibi temellerde önyargı veya ayrımcı sonuç içerebileceğine, bu nedenle özellikle ceza, aile, iş ve göç hukuku gibi alanlarda çıktının eleştirel bir süzgeçten geçirilmesi gerektiğine dikkat çekmektedir.

Dört Kademeli Kullanım Sınıflandırması

Rehber, yapay zekâ kullanımını risk temelli olarak dört grupta değerlendirmektedir. Serbest yardımcı kullanım grubunda genel mevzuat başlığı araştırması, anonim konu planı, dil sadeleştirme ve kamuya açık metin özetleme gibi işlemler yer almakta, bu kullanımlarda müvekkil verisi girilmemesi ve çıktının nihai hukuki görüş sayılmaması aranmaktadır. Sınırlı ve kontrollü kullanım grubunda dilekçe veya sözleşme ilk iskeleti, anonimleştirilmiş belge özeti ve içtihat ön eleme gibi işlemler bulunmakta, bu grupta veri maskeleme, onaylı araç kullanımı, insan denetimi ve kayıt tutulması asgari güvence olarak öngörülmektedir. Özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım grubu; hassas veri içeren belge incelemesi, dava veya icra dosyası evrakı analizi, sağlık, adli sicil veya vergi bilgisi içeren işlemleri kapsamakta olup bu alanda kapalı sistem kullanımı, yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü ve yurt dışı aktarım analizinin zorunlu olduğu belirtilmektedir. Dördüncü grupta ise Avukatlık Kanunu, meslek kuralları, sır saklama yükümlülüğü, kişisel verilerin korunması, reklam yasağı ve mesleki özen ilkeleri çerçevesinde kural olarak yasak sayılan kullanım şekilleri sıralanmaktadır; bunlar arasında anonimleştirilmemiş müvekkil verisinin açık sistemlere girilmesi, yapay zekâ çıktısının denetlenmeden mahkemeye veya müvekkile sunulması, uydurma içtihat veya mevzuat kullanılması, "garantili sonuç" veya "mahkeme sonucunu tahmin eder" gibi yanıltıcı reklam beyanları ve yargı mensuplarının kararlarının yapay zekâ ile profillenmesi veya öngörülmeye çalışılması yer almaktadır.

Mesleki Sır, Müvekkil Gizliliği ve KVKK Uyumu

Rehbere göre avukatın sır saklama yükümlülüğü, yapay zekâ aracına veri girişi yapılmasıyla ortadan kalkmaz veya hafiflemez; anonimleştirme yalnızca isim ve kimlik numarasının silinmesinden ibaret olmayıp olay tarihi, yer, tutar, şirket unvanı, dava türü ve ilişki ağı gibi unsurların da birlikte değerlendirilmesini gerektirir, zira bu unsurların bir araya gelmesi müvekkilin dolaylı yoldan tespit edilmesine yol açabilmektedir. Kişisel veri içeren her kullanımda işleme amacının belirlenmesi, gereklilik ve ölçülülük değerlendirmesi yapılması, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve verinin yurt dışına aktarılma ihtimali bulunduğu hâllerde KVKK'nın yurt dışına aktarım rejimi ile uygun güvence mekanizmalarının uygulanması gerekmektedir. Rehber, bulut tabanlı dil modeli hizmetlerinde verinin çoğunlukla yurt dışındaki altyapılarda işlendiğine ve bu hâllerde veri işleyen sözleşmesi yapılmadan, alt işleyenlerin kimliği öğrenilmeden ve model eğitiminde yeniden kullanım durumu netleştirilmeden kullanımdan kaçınılması gerektiğine özellikle vurgu yapmaktadır.

İnsan Denetimi, Doğrulama ve Mahkemeye Karşı Dürüstlük

Rehbere göre avukat; dilekçe, görüş, sözleşme, ihtarname, savunma veya müvekkil bilgilendirmesinde kullanılan her yapay zekâ çıktısını hukuki doğruluk, olayla uyum, delil durumu, süreler, usul hükümleri ve güncel mevzuat bakımından denetlemeden kullanamaz. Bu denetim; mevzuat doğrulaması (madde numarası, yürürlük durumu, değişiklik tarihi), içtihat doğrulaması (esas/karar numarası, tarih, daire veya kurul, karar sonucu) ve vakıa doğrulaması (yapay zekânın eklediği her olay, tarih, kişi ve tutarın dosya içeriğiyle karşılaştırılması) olmak üzere ayrı ayrı ele alınmaktadır; yüksek riskli dosyalarda ayrıca başka bir avukat tarafından ikinci göz kontrolü önerilmektedir. Rehber, halüsinasyon, onaylama yanlılığı ve otomasyon yanlılığının yapay zekâ kullanımının olağan riskleri olduğunu, avukatın aracın kendinden emin üslubunu doğruluk göstergesi olarak kabul edemeyeceğini ve uydurma içtihat veya hatalı mevzuat içeren bir çıktının kullanılması hâlinde sorumluluğun avukata ait olacağını açıkça belirtmektedir. Bu çerçevede avukat, yapay zekâ aracından elde ettiği hiçbir mevzuat hükmünü, içtihadı veya maddi vakıayı resmî ve güvenilir kaynaktan teyit etmeden mahkemeye, hakeme, arabulucuya veya idari mercilere sunamaz; hatalı veya uydurma bir çıktının dosyaya girdiğinin sonradan fark edilmesi hâlinde ise müvekkil menfaatini gözeterek ilgili mercii bilgilendirme ve düzeltme imkânlarının ivedilikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Müvekkil Bilgilendirmesi, Onam ve Ücretlendirme

Rehbere göre yapay zekâ kullanımı yalnızca genel araştırma veya idari destek düzeyinde kalıyor ve müvekkil verisi işlenmiyorsa ayrıntılı onam zorunlu olmayabilir; buna karşılık müvekkil verisi, dosya içeriği veya hukuki strateji söz konusuysa bilgilendirme yapılmalı ve gerekli hâllerde açık rıza mekanizması işletilmelidir. Müvekkil, makul veri güvenliği kaygılarıyla dosyasında yapay zekâ kullanılmamasını talep edebilir; bu talep avukatın hizmeti gereği gibi sunmasını imkânsız kılıyorsa avukat işi kabul etmeme veya vekâlet ilişkisini mevzuata uygun şekilde sona erdirme yollarını değerlendirebilir. Ücretlendirme bakımından Rehber açık bir ilke koymaktadır: yapay zekâdan yararlanılması avukatlık ücretinde otomatik indirim sebebi değildir, zira hizmetin değeri harcanan süreden bağımsız olarak hukuki bilgi, sorumluluk ve mesleki özen unsurlarına dayanmaktadır; aynı şekilde yapay zekânın kazandırdığı süre fiilen harcanmış süre gibi faturalandırılamaz ve olağan teknoloji giderleri önceden bilgilendirme yapılmaksızın müvekkile ayrıca yansıtılamaz.

Araç Seçimi, Ofis İçi Politika ve Sigorta Boyutu

Rehber, avukatların yapay zekâ aracını yalnızca kullanım kolaylığına veya maliyete göre değil; veri kaynağı, veri lokasyonu, model eğitiminde yeniden kullanım, güvenlik, şeffaflık ve sözleşmesel güvence kriterlerine göre değerlendirerek seçmesi gerektiğini önermektedir; akredite veya tavsiye edilen bir aracın kullanılması, avukatı çıktıyı denetleme yükümlülüğünden muaf tutmamaktadır. Her büronun ölçeğine uygun yazılı bir yapay zekâ kullanım politikası oluşturması, bu politikanın onaylı araç listesini, yasak veri listesini, yetki matrisini, kritik kullanım kaydını ve olay müdahale sürecini kapsaması önerilmektedir. Rehberin dikkat çekici bir başlığı, mesleki sorumluluk sigortasına ayrılmıştır: avukatın mevcut poliçesinin yapay zekâ kaynaklı hatalı çıktı, uydurma içtihat ve veri ihlali risklerini kapsayıp kapsamadığını, poliçede bu yönde açık bir dışlama veya kapsam hükmü bulunup bulunmadığını denetlemesi gerekmektedir; poliçenin bu konuda sessiz kaldığı hâllerde teminatın ihtilaflı olabileceği ve sigortacıdan yazılı netlik talep edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Değerlendirme

Rehber, hukuk mesleğinde yapay zekâ kullanımını yasaklayan değil, ilke temelli bir denetim çerçevesi sunan bir metin olarak tasarlanmıştır ve tavsiye niteliği taşımaktadır; bu nedenle doğrudan bir disiplin yaptırımı dayanağı oluşturmamakla birlikte, mevcut Avukatlık Kanunu ve meslek kurallarının yapay zekâ bağlamında nasıl yorumlanması gerektiğine dair önemli bir referans metni işlevi görmektedir. Rehberin özellikle vurguladığı üzere, salt yapay zekâ kullanımı tek başına bir disiplin sorunu değildir; asıl değerlendirme konusu, somut kullanımın sır saklama, özen, sadakat ve dürüstlük yükümlülükleriyle bağdaşıp bağdaşmadığıdır.

Avukat Yusuf KILIÇKAN

28 Ağustos 2026

Sıkça Sorulan Sorular

1. TBB'nin yapay zekâ rehberi ne zaman ve hangi süreçte hazırlanmıştır? Rehber, Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından, 14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen "Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı" sürecinde ortaya çıkan birikim temel alınarak hazırlanmıştır.

2. Rehberin temel yaklaşımı nedir? Avukat yapay zekâdan yararlanabilir; ancak sır saklama yükümlülüğünü, kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumluluğunu, müvekkilin menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekâya veya üçüncü kişilere devredemez.

3. Yapay zekâ kullanımı kaç kategoriye ayrılmaktadır? Rehber, kullanımı serbest yardımcı kullanım, sınırlı ve kontrollü kullanım, özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım ile kural olarak yasak kullanım şekilleri olmak üzere dört gruba ayırmaktadır.

4. Müvekkil verisi yapay zekâ araçlarına serbestçe girilebilir mi? Hayır, anonimleştirilmemiş müvekkil verisi, dava veya icra dosyası içeriği, özel nitelikli kişisel veri veya ticari sır niteliğindeki bilgiler, gerekli teknik ve hukuki güvenceler sağlanmadan kamuya açık veya sözleşmesel güvencesi yetersiz yapay zekâ araçlarına girilmemelidir.

5. Yapay zekâ çıktısı doğrudan mahkemeye sunulabilir mi? Hayır, avukat yapay zekâdan elde ettiği hiçbir mevzuat hükmünü, içtihadı veya maddi vakıayı resmî ve güvenilir kaynaktan teyit etmeden mahkemeye, hakeme, arabulucuya veya idari mercilere sunamaz.

6. Yapay zekâ kullanımı için müvekkilden onam alınması her zaman gerekli midir? Kullanım yalnızca genel araştırma veya idari destek düzeyinde kalıyor ve müvekkil verisi işlenmiyorsa ayrıntılı onam zorunlu olmayabilir; buna karşılık müvekkil verisi veya hukuki strateji söz konusuysa bilgilendirme yapılmalı ve gerekli hâllerde açık rıza alınmalıdır.

7. Yapay zekâ kullanan avukat müvekkilinden daha az ücret talep etmek zorunda mıdır? Hayır, Rehbere göre yapay zekâdan yararlanılması ücrette otomatik bir indirim sebebi değildir; hizmetin değeri harcanan süreden bağımsız olarak hukuki bilgi, sorumluluk ve mesleki özen unsurlarına dayanmaktadır.

8. Uydurma içtihat kullanılmasının sonucu nedir? Uydurma (halüsinasyon) içtihat veya mevzuat atfının kullanılması, somut olayın özelliklerine göre mesleki özen yükümlülüğünün ağır ihlali olarak değerlendirilebilir ve sorumluluk avukata aittir.

9. Avukatların mevcut mesleki sorumluluk sigortası yapay zekâ kaynaklı hataları kapsar mı? Bu, poliçeden poliçeye değişebilen bir konudur; Rehber, avukatın mevcut poliçesinin yapay zekâ kaynaklı hatalı çıktı ve veri ihlali risklerini kapsayıp kapsamadığını denetlemesini ve poliçenin bu konuda sessiz kaldığı hâllerde sigortacıdan yazılı netlik talep etmesini önermektedir.

10. Salt yapay zekâ kullanımı başlı başına bir disiplin sorunu oluşturur mu? Hayır, Rehbere göre salt yapay zekâ kullanımı disiplin yaptırımı sebebi sayılmamalı; değerlendirme, somut ihlal, zarar, kusur, veri güvenliği ihlali veya mesleki özen eksikliği üzerinden yapılmalıdır.

Yazar Hakkında

Av. Yusuf Kılıçkan | Avukat & Hukuki Danışman

Serbest avukatlık ve hukuki danışmanlık faaliyetlerini sürdürmektedir. Mesleki çalışmalarında geleneksel dava süreçleri, sözleşme tasarımı ve uyuşmazlık çözümü ile yapay zekâ ve bilişim hukuku gibi gelişen alanları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Yayınlarında, yerel yüksek yargı içtihatları ile küresel regülasyonları analitik, veri temelli ve sistematik bir yöntemle incelemektedir. Hukuki yazılarına yusufkilickan.av.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

📧 av.yusufkilickan@gmail.com

Yasal Uyarı

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Türkiye Barolar Birliği'nin "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi" tavsiye niteliğinde bir metin olup bağlayıcı bir meslek kuralı veya disiplin normu değildir; güncel içerik için Türkiye Barolar Birliğinin resmî yayınları esas alınmalıdır.